Củ gừng và những công dụng tuyệt vời trong Đông y
(08:58 | 02/04/2015)
  - Gừng có khả năng ức chế hoạt tính của histamin và acetylcholin, dẫn đến giảm sự co thắt cơ trơn ruột cô lập (thỏ). Điều đó cho phép ta giải thích tính chất giảm đau vị tràng của gừng.

 

Gng - Zingiber officinale Rose

Gng (Zingiber officinale Rose.), h gng (Zigiberaceae) là cây thuc nam được trng hu như tt c các vùng min trong c nước, nhiu Thanh Hóa, Ngh An và vùng đng bng sông Hng. Trong s nhng cây thuc nam, gng là cây rt đa dng. Tt c các b phn ca cây gng đu được s dng. Lá gng, có mùi đc trưng ca gng, được dùng làm  gia v, rt thơm ngon. Thân r gng, que ngi là c gng, ngoài vic s dng làm thc phm: bánh, mt, ko,  gia v… còn được s dng làm thuốc trong Y học cổ truyền (YHCT).

Trong YHCT, gng được  s dng dưới dng tươi (sinh khương) và khô (can khương). Trong thành phn ca gng ch yếu là tinh du, trong đó  có các thành phn: β - zingiberen, ar - curcumen, β - farnesen, α - camphen, β - phelandren, eucalyptol, các hp cht alcol:geraniol, linalol, borneol, zingeron, zingerol….

Gng có kh năng c chế hot tính ca histamin và acetylcholin, dn đến gim s co tht cơ trơn rut cô lp (th). Điu đó cho phép ta gii thích tính cht gim đau v tràng ca gng. Còn có tác dng h st, gim ho, gim đau, cường tim, chng nôn, chng viêm, chng loét đường tiêu hóa, kích thích vn chuyn thc ăn trong đường tiu hóa, kích thích tuyến nước bt, c chế s phát trin ca nhiu chng nm: Epidermophyton floccosum, Microscosumgypseum, Paecilomyces, Trichophyton mentagrophytes.

Theo YHCT, gng có tác dng phát tán phong hàn, ch nôn, hoá đàm ch ho, li niu, gii đc. Dùng tr cm lnh, đày bng, trướng bng, gây nôn, ma, ho, nhiu đm, gii đc cua cá.... gng còn là mt nguyên liu quan trng dùng trong cu gián tiếp và là ph liu trong chế biến nhiu v thuc YHCT.

Liu lượng, ngày 4 - 12g (sinh khương), 5 - 9g (can khương), thường phi hp vi các v thuc khác, dng thuc sc, hãm, cm.

Mt s chng bnh thường dùng gng

- Tr cm mo phong hàn, st cao, đau đu, rét, tc ngt mũi, có th dùng 1 c gng tươi (10g), thái lát, sc ly nước ung; hoc phi hp vi mt s v thuc gii biu khác: tía tô, kinh  gii , bc hà, mi v 12g, bch ch, đa lin, trn bì, mi v 8g, gng tươi 4g. Sc ung, ngày mt thang.

Có th, ly 1 c gng tươi, giã nát, xào nóng, gói vào miếng vigc, đôi khi cùng vi tóc ri và rượu ri chà xát mnh lên người, trước tiên vùng trán, thái dương, sau gáy, sng lưng, ngc, lòng bàn tay, bàn chân…Cơ th s dn dn m tr li và gim nhanh s đau đn.

- Tr trúng phong cm khu, dch ct gng tươi 12g, kinh  gii  12g (sc nước riêng, khong 12 ml), trúc lch 6 ml (ly cành măng tre hơ nóng, vt ly nước), rượu trng 6 ml. Trn đu 4 thứ dch trên, rồi cho người bnh ung.

- Tr đau bng do lnh, bng đy trướng, không tiêu,  ăn 1 c gng nướng; đc bit tt cho ph n sau đ b cm lnh, khí huyết ngưng tr, dn đến đau bng, chân tay lnh,  mt nng.

- Tr ho, đm nhiu, ho do viêm phế qun, phi hp sinh khương vi cam tho, bách b,  mch môn, đng lượng, sc ung, ngày mt thang; hoc sinh khương 10g, giã nát, vt ly nước ct, trn đu vi 5 ml mt ong, ung.

- Tr phù thũng, tiu tin bí, dt, phi hp vi tang bch bì, trn bì, phc linh, đi phúc bì, đng lượng 12g, sc ung ngày mt thang, cho ti khi các triu chng thuyên ngim.

Ngoài sinh khương, can khương  có th s dng trong mt s trường hp sau:

-        Tr trúng hàn, tc hàn nhp vào phn lý, nhp sâu vào phn dinh, phn huyết, vào tng ph, biu hin dương khí thoát, người lnh toát, chân tay co qup, đm vít tc c hng, nng thì không nói được, phi hp can khương 5g, ph t (chế) 10g, cam tho 12g, sc ung, ngày mt thang.

-        Tr trúng hàn dn đến va th, va  t: gng nướng khô, tán bt, mi ln 8 - 10g quy đu vào cháo nóng ăn.

-        Tr chng cơ th lnh mà có xut huyết: băng huyết, đi tin ra huyết…. Có th dùng thán khương (sao cháy), ngi dip, đng lượng 10 - 12g. Sc ung, ngày mt thang.

-        Ngoài ra, gng còn được dùng nhiu trong phương pháp cu gián tiếp, làm ph liu  trong chế biến thuc cổ truyền.

Bài viết được trích từ cuốn sách: “Tác dụng kì diệu của 50 cây thuốc quanh ta”

của GS.TS Phạm Xuân Sinh.

Gửi Bình Luận Của Bạn Kiểu Gõ: Tắt Telex VNI
Họ tên
Email
Địa chỉ
file gửi:
Mã an toàn  
 
   
Tìm kiếm bài Viết
Xem bài Theo ngày Tháng