Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh rụng tóc từng vùng bằng uống methylprednisolone liều xung nhỏ tại Bệnh viện Da liễu Trung ương và Hà Nội
(11:51 | 01/06/2015)
  - Rụng tóc từng vùng (Alopecia areata) là một bệnh thường gặp trong các bệnh lý về tóc, căn nguyên chưa rõ. Bệnh đặc trưng bởi một, vài hoặc nhiều đám rụng tóc ở đầu hình tròn, hình bầu dục nhẵn bóng, không vảy, không ngứa, không đau.

Nguyên nhân rụng tóc và bí quyết chống rụng tóc hiệu quả

Rụng tóc, nguyên nhân và các biện pháp điều trị

Chống rụng tóc hiệu quả bằng phương pháp tự nhiên

TÓM TẮT

Mục tiêu: Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh rụng tóc từng vùng (Alopecia areata) bằng uống Methylprednisolon liều xung nhỏ tại Bệnh viện Da liễu Trung ương và Bệnh viện Da liễu Hà Nội từ 4/2012- 9/2012.

Đối tượng: 45 bệnh nhân được chẩn đoán rụng tóc từng vùng đến khám và điều trị tại Bệnh viện Da liễu Trung ương và Bệnh viện Da liễu Hà Nội.  

Phương pháp nghiên cứu: Thử nghiệm lâm sàng so sánh trước sau điều trị. Phác đồ: Medrol (Methylprednisolon) viên nén 16mg x 2 viên/ngày trong 02 ngày liên tiếp/mỗi tuần, trong 3 tháng liên tục và theo dõi sau điều trị 3 tháng. Tổng thời gian điều trị và theo dõi là 6 tháng. 

Kết quả: Kết quả sau 3 tháng điều trị có 40% bệnh nhân tiến triển tốt, 55,6% trung bình và 4,4% không tiến triển. Sau 6 tháng theo dõi, hầu hết các trường hợp 82,2% tiến triển tốt; 17,8% kết quả trung bình. Không có bệnh nhân nào thất bại.  Không thấy các tác dụng không mong muốn liên quan đến sử dụng corticoid bằng đường uống. Tỷ lệ tái phát trong thời gian điều trị và theo dõi thấp 2,2%.

Kết luận: Dùng methylprednisolon liều xung nhỏ trong điều trị rụng tóc từng vùng hiệu quả điều trị tốt, đơn giản, an toàn, thời gian dùng thuốc ngắn, hạn chế tác dụng không mong muốn.

Từ khóa: Rụng tóc từng vùng, Methyprednisolon liều xung nhỏ.

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

Rụng tóc từng vùng (Alopecia areata) là một bệnh thường gặp trong các bệnh lý về tóc, căn nguyên chưa rõ. Bệnh đặc trưng bởi một, vài hoặc nhiều đám rụng tóc ở đầu hình tròn, hình bầu dục nhẵn bóng, không vảy, không ngứa, không đau. Các vùng có lông khác như râu, lông mày, lông mi, lông mu cũng có thể rụng. Bệnh chiếm khoảng 0,2% dân số, gặp cả ở hai giới, mọi lứa tuổi nhưng chủ yếu ở người trẻ, khoảng từ 15-45 tuổi, hiếm gặp ở người già và trẻ nhỏ.

Ảnh chỉ mang tính chất minh họa

Sử dụng corticosteroid toàn thân trong điều trị rụng tóc từng vùng đã được thực hiện tại một số nghiên cứu trên thế giới. Thuốc có hiệu quả, nhưng sử dụng kéo dài gây nhiều tác dụng không mong muốn. Nhằm giảm tối đa các tác dụng không mong muốn của corticoid, gần đây người ta nghiên cứu sử dụng liều xung (pulse therapy) hoặc liều xung nhỏ (minipulse therapy) để điều trị một số bệnh, trong đó có rụng tóc từng vùng. Tuy nhiên, cho đến nay Việt Nam chưa có nghiên cứu nào đánh giá việc sử dụng corticoid liều xung nhỏ trong điều trị bệnh rụng tóc vùng. Vì vậy, mục tiêu nghiên cứu của chúng tôi là “Đánh giá hiệu quả điều trị bệnh rụng tóc từng vùng bằng uống Methylprednisolon liều xung nhỏ tại Bệnh viện Da liễu Trung ương và Bệnh viện Da liễu Hà Nội từ 4-9/2012”.

II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1. Đối tượng nghiên cứu

Bệnh nhân rụng tóc từng vùng đến khám tại Bệnh viện Da liễu Trung ương và Bệnh viện Da liễu Hà Nội từ 4-9/2012.

*Tiêu chuẩn chẩn đoán

Chủ yếu dựa vào lâm sàng

+ Một hoặc nhiều đám rụng tóc hình tròn hoặc bầu dục

+ Da đầu vùng tóc rụng nhẵn, có thể teo nhẹ

+ Không ngứa, không có vảy da

+ Không có triệu chứng chủ quan gì đặc biệt.                   

* Tiêu chuẩn chọn bệnh

- Tuổi ≥ 15.

- Bệnh nhân được chẩn đoán rụng tóc từng vùng thể từng đám.

- Không phân biệt giới, giai đoạn rụng.

- Không có chống chỉ định dùng corticoid.

- Không có các bệnh lí gan, thận, phổi nặng, HIV (+)

- Đồng ý tham gia và tuân thủ quy trình điều trị.

* Tiêu chuẩn loại trừ

- Tuổi < 15.

- Mắc các bệnh về da khác đồng thời như lao da, nhiễm khuẩn, nấm tóc, trứng cá.

- Mắc các bệnh nội khoa mạn tính: tăng huyết áp, loét dạ dày - tá tràng, đái tháo đường...    

- Rụng tóc từng vùng thể dải, thể toàn thể và thể toàn bộ.

- Các bệnh  rụng tóc do sẹo như: bỏng, chấn thương, lupus đỏ dạng đĩa, lichen xơ teo.

- Các bệnh rụng tóc không do sẹo như: rụng tóc do tật nhổ tóc, rụng tóc ở pha ngừng phát triển, rụng tóc do giang mai.

- Phụ nữ có thai và cho con bú.

- Bệnh nhân không đồng ý hay không hợp tác điều trị.

2. Phương pháp nghiên cứu

- Thử nghiệm lâm sàng mở, tự so sánh trước sau điều trị.

- Cỡ mẫu được tính theo công thức trong thử nghiệm lâm sàng, sau khi tính toán có 45 bệnh nhân được lựa chọn nghiên cứu.

 - Thuốc sử dụng: Medrol (Methyprednisolon); viên nén hàm lượng 16mg. Liều dùng là liều xung nhỏ methylprednisolon 32 mg/ngày trong 02 ngày liên tiếp/mỗi tuần, trong 3 tháng liên tục và theo dõi sau điều trị 3 tháng. Tổng thời gian điều trị và theo dõi là 6 tháng.  

Các chỉ số theo dõi

·  Diễn biến lâm sàng: thời gian mọc tóc, hình dáng sợi tóc so với bình thường và màu sắc sợi tóc.

·  Đánh giá hiệu quả điều trị: dựa vào Bộ công cụ đánh giá mức độ rụng tóc SALT (Severity of Alopecia Tool) của Hoa Kỳ, trong đó:

- Tốt: tóc mọc đều, dầy, đen và phủ kín diện tích đám rụng tóc.

- Khá: tóc mọc lưa thưa, màu nâu hoặc trắng và phủ không kín diện tích đám rụng tóc.

- Kém: tóc không mọc.

·       Theo dõi tác dụng không mong muốn: Vết nứt da, đỏ da giãn mạch, trứng cá, tăng huyết áp…

- Số liệu được xử lý và phân tích theo chương trình SPSS 16.0.

III. KẾT QUẢ VÀ BÀN LUẬN

Số bệnh nhân tham gia điều trị 3 tháng và theo dõi đủ sau điều trị 3 tháng với tổng thời gian nghiên cứu trong 6 tháng là 45 trường hợp. Toàn bộ (100%) bệnh nhân đều hợp tác và tuân thủ điều trị tốt, không có bệnh nhân nào bỏ cuộc. Kết quả như sau:

Điều trị rụng tóc

Biểu đồ 1. Kết quả điều trị theo thời gian (n=45)

Nhận xét biểu đồ 1: Sau điều trị 1 tháng, chỉ có 5 bệnh nhân (11,1%) có tiến triển trung bình. Kết thúc sau điều trị 3 tháng, có tới 18 bệnh nhân (40%) tiến triển tốt và 25 bệnh nhân (55,6%) tiến triển trung bình. Sau theo dõi 6 tháng, có tới 35 bệnh nhân (82,2%) tiến triển tốt. Chỉ có 8 bệnh nhân (17,8%) tiến triển trung bình. Không có bệnh nhân nào thất bại (tóc không mọc trở lại). So sánh với nghiên cứu của Doulat Rai Bajai [2] khi cho bệnh nhân uống liều xung  Prednisolon 30mg/ngày x 3 ngày/tuần x 6 tháng đạt kết quả tốt tới 85,6% thì kết quả của chúng tôi (82,2%) gần tương đương.  Jae Won Jang và cộng sự [3] điều trị liều xung nhỏ uống Betamethson 3mg/ngày trong 2 ngày liên tiếp trong tuần, kết quả 67,4% có đáp ứng với điều trị sau 1 tháng theo dõi. So sánh với Pankaj [4] sử dụng Betamethason 5mg x 2 ngày/tuần x 6 tháng liên tiếp thì tiến triển tốt sau 6 tháng đạt 73,3% ở nhóm 1, sử dụng uống 40mg Betamethason mỗi tháng một lần trong 6 tháng đạt kết quả tốt 42,9%. Như vậy, nghiên cứu của chúng tôi với liều xung nhỏ methylprednisolon 32 mg/ngày trong 02 ngày liên tiếp của mỗi tuần, trong 3 tháng liên tục cho kết quả điều trị tốt cao hơn và thời gian dùng thuốc ngắn hơn các nghiên cứu cũng điều trị liều xung uống corticoid.   

Bảng 1. Kết quả điều trị  theo thể rụng tóc sau 6 tháng điều trị (n=45)

Kết quả

Mức độ

rụng tóc

Tốt

Trung bình

Kém

p

n

%

n

%

n

%

Thể nhẹ

35

85,4

6

14,6

0

0

p>0,05

 

Thể trung bình

2

50

2

50

0

0

Tổng số

37

82,2

8

17,8

0

0

 

    Nhận xét bảng 1: Tại thời điểm kết thúc nghiên cứu, tất cả (100%) bệnh nhân đều có mọc tóc trở lại. Sự khác nhau về kết quả điều trị theo thể bệnh sau 6 tháng theo dõi không có ý nghĩa thống kê (p>0,05). Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho tỷ lệ bệnh nhân mọc tóc trở lại sau 6 tháng điều trị cao hơn của Doulat Rai Bajaj [2].

Bảng 2. Kết quả điều trị sau 6 tháng theo giới tính (n=45)

Kết quả

Giới

Tốt

Trung bình

p

n

(%)

n

(%)

Nam

21

77,8

6

22,2

p>0,05

 

Nữ

16

88,9

2

11,1

Nhận xét bảng 2: Sau 6 tháng theo dõi, tỷ lệ nam giới tiến triển tốt chiếm 77,8%; nữ tiến triển tốt 88,9%. Sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê p>0,05. 

Bảng 3. Tác dụng không mong muốn

Dấu hiệu

n

%

Vết nứt da

0

0

Đỏ da giãn mạch

0

0

Trứng cá

0

0

Tăng huyết áp

0

0

Nhận xét bảng 3: Sau 6 tháng điều trị và theo dõi, tất cả bệnh nhân (100%) không có trường hợp nào xuất hiện các tác dụng không mong muốn như vết nứt da, đỏ da giãn mạch, trứng cá, tăng huyết áp... Nghiên cứu của chúng tôi phù hợp với nghiên cứu của Pankai [4] và nghiên cứu của Perriard-Wolfensberger J, Pasche-Koo F [5] là tất cả bệnh nhân chịu đựng tốt với liều điều trị trên mà không gặp tác dụng phụ đáng kể nào.

Bảng 4. Tỷ lệ xuất hiện tổn thương mới trong và sau điều trị (n=45)

Thời gian

n

%

Trong điều trị (3 tháng đầu)

01

2,2

Sau điều trị (3 tháng theo dõi tiếp)

01

2,2

Tổng số

02

4,4

Nhận xét bảng 4: Sau 3 tháng điều trị, có 1 bệnh nhân xuất hiện thêm một tổn thương mới, tuy nhiên tại thời điểm 6 tháng bệnh nhân này đã có tiến triển tốt trên cả tổn thương cũ và mới. Sau 3 tháng theo dõi tiếp sau điều trị, chỉ có thêm 1 bệnh nhân (2,2%) xuất hiện tổn thương mới. So sánh với Lê Đức Minh nghiên cứu điều trị bệnh rụng tóc vùng bằng tiêm triamcinolon vào tổn thương [1] thì tỷ lệ xuất hiện tổn thương mới với nhóm tiêm triamcinolon là 9,9% và với nhóm thuốc bôi là 18,7%.

IV.  KẾT LUẬN

- Điều trị rụng tóc từng vùng bằng uống Methylprednisolon liều xung nhỏ trong 3 tháng và tiếp tục theo dõi trong 3 tháng kế tiếp cho kết quả điều trị tốt là 82,2% trường hợp; 17,8% kết quả trung bình. Không có bệnh nhân nào thất bại

- Không thấy sự khác nhau có ý nghĩa thống kê về kết quả điều trị theo thời gian, mức độ bệnh (thể nhẹ, thể trung bình) và theo giới tính với p>0,05.

- Không thấy các tác dụng không mong muốn liên quan đến sử dụng corticoid liều xung nhỏ bằng đường uống (oral mini pulse dose methylprednisolone).

- Tỷ lệ tái phát trong thời gian điều trị và theo dõi thấp, chiếm 2,2%.

- Phương pháp sử dụng methylprednisolon liều xung nhỏ trong điều trị rụng tóc từng vùng hiệu quả tốt, đơn giản, an toàn, thời gian dùng thuốc ngắn, hạn chế tác dụng không mong muốn.

Trịnh Thị Phượng*, Trần Lan Anh**

                                                       * Bệnh viện Da liễu Hà Nội,** Trường Đại học Y Hà Nội

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1.      Lê  Đức Minh (2005), Nghiên cứu đặc điểm lâm sàng của bệnh rụng tóc từng vùng và đánh giá hiệu quả điều trị bằng tiêm corticoide vào thương tổn, Luận văn thạc sỹ y học, Trường Đại học Y Hà Nội.

2.      Doulat Rai Bajaj (2008); “Treatment of extensive alopecia areata with oral prednisolone mini-pulse regimen”; Journal of Pakistan Association of Dermatologists ; 18: 226-231.

3.      Jae Won Jang (2001), “Oral Minipulse Therapy with Betamethasone in Treatment of Alopecia Areata”, Department of Dermatology, Kyungpook, National University Scholl of Medicine, Taegu, Korea.

4.      Pankai Chaturvedi (2010), “Comparative Efficacy an Safety of Twice weekly Oral Betametasone Mini Pulse and Monthly Oral Betamethasone Pulse in Multifocal Alopecia Areata”  Dermacon, India, P173.

5.      Perriard-Wolfensberger J, Pasche-Koo F. (1993); “Pulse of methylprednisolone in alopecia areata”. Dermatology; 187(4):282-5.

 

 

   
Tìm kiếm bài Viết
Xem bài Theo ngày Tháng
   
 
Các tin khác
Viêm mô mỡ (22/06/2015)  
Bệnh nám da (07/04/2015)  
U hạt hình nhẫn (06/04/2015)