Ebola có thể đáng sợ, nhưng phần lớn mọi người không phải e ngại.
(09:01 | 21/08/2014)
 - Mặc dù bệnh rất ghê gớm và không có cách điều trị đặc hiệu, nhưng dịch bệnh lại có thể dự phòng và kiểm soát được nếu chúng ta cố gắng và làm đúng.

Ni s s làm bn nht chí, ni s s thao túng bn, ni s s giết chết bn. Din đàn Bác sĩ Ni trú xin gii thiu bài viết “Ebola có th đáng s, nhưng phn ln mi người không phi e ngi” được đăng trên t The Washington Post ngày 11/8/2014. Bài viết đã tng hp rt nhiu nhn đnh và ý kiến ca chuyên gia v bnh truyn nhim ca Hoa Kỳ. Đúng là Ebola rt đáng s, tuy nhiên, nếu tìm hiu k chúng ta li thy nó không đáng ngi. Mc dù bnh rt ghê gm và không có cách điu tr đc hiu, nhưng dch bnh li có th d phòng và kim soát được nếu chúng ta c gng và làm đúng.

Chuyên gia hàng đu v phát hin, kim soát và d phòng bnh tt ca Hoa Kỳ đã gi Ebola là “vi-rút gây đau thương, khng khiếp và tàn nhn”.

T chc Y tế Thế gii (WHO) đã tuyên b v dch bnh Tây Phi là mt tình trng khn cp quc tế, đã giết hơn 900 người và đang lan rng.

Đó là điu đáng s và nghiêm trng. Nhưng nó cũng cn bi cnh.

AIDS đã ly đi hơn mt triu sinh mng mi năm châu Phi – gp mt ngàn ln s người t vong vì v dch bnh Ebola cho ti nay.

Các nhim trùng phi chng hn như viêm phi là sát th s 2 ngay gn phía sau. St rét và tiêu chy đã gây tn thương cho hàng trăm ngàn tr em châu Phi mi năm.

Ti Hoa Kỳ, nơi mà các bnh tim mch và ung thư là nhng k giết người ln nht, nhưng nguy cơ nhim vi-rút Ebola gn bng không.

Người M băn khoăn v sc khe ca h s tt hơn nếu tp trung vào vic chích nga cúm trong mùa Thu này. Cúm có liên quan ti cái chết ca 24 nghìn người M mi năm.

Đ có cái nhìn v mi đe da ca Ebola theo các quan đim khác nhau, dưới đây là mt vài lý do lo ngi v dch bnh và mt vài lý do được cho là dch bnh không đáng ngi như vn thường nghĩ:

Ngày 7 tháng 8 năm 2014, tại Capitol Hill ở Washington, Giám đôc Trung tâm Kiểm soát và Dự phòng Bệnh tật (CDC) Hoa Kỳ, Tiến sĩ Tom Frieden (trong ảnh), người chiến đấu với các bệnh tật hàng đầu của Hoa Kỳ, đã cho biết Ebola là một “vi-rút gây đau thương, khủng khiếp và tàn nhẫn”. Vụ dịch bệnh ở Tây Phi, đã được công bố là tình trạng khẩn cấp y tế quốc tế, đã giết chết hơn 900 người và đang lan rộng. Điều này là đáng sợ, và rất nghiêm trọng. Nhưng nó cần bối cảnh (Molly Riley/Associated Press)

TI SAO DCH BNH EBOLA LI ĐÁNG S?

Không có phương pháp điu tr st xut huyết Ebola (Ebola hemorrhagic fever).

Hơn mt na s người nhim bnh Ebola trong v dch này đã t vong. T l t vong trong mt vài v dch bnh Ebola trước đây là 90%.

Nó là mt kết cc tàn nhn mà din biến ch trong vài ngày. Bnh nhân xut hin st và yếu, chu đng s đau nhc cơ th, nôn, tiêu chy và chy máu trong, đôi khi chy máu mũi và tai.

Các tn hi có th vượt ra khi bnh nhân.

Bi vì nó lây lan qua tiếp xúc trc tiếp vi dch cơ th ca bnh nhân, Ebola đã gây tn hi đc bit nghiêm trng cho các bác sĩ và điu dưỡng, nhóm người ít i ti vùng châu Phi b nh hưởng bi căn bnh này.

Dch bnh đã châm ngòi cho s s hãi và hong lon.

Các nhân viên y tế và các phòng khám đã b công kích bi người dân ti Tây Phi, h đôi khi còn đ li cho các bác sĩ nước ngoài vì nhng trường hp t vong. Nhng người mc Ebola hoc các bnh khác có th s hãi khi ti bnh vin, hoc có th b bn bè và hàng xóm xa lánh.

Hai trong s các nước chu nh hưởng nng n nht, Liberia và Sierra Leone, đã gi quân đi ti khu vc cách ly các trường hp mc bnh Ebola. Mc đích là đ ngăn chn s lây lan ca bnh nhưng hành đng này cũng gây khó khan cho nhiu người dân.

DCH BNH EBOLA XUT HIN ĐÂU?

Dch bnh bt đu vào Tháng 3 ti Guinea trước khi lan ti các nước láng ging Sierra Leone và Liberia. Gn đây mt khách du lch đã mang dch bnh đi xa hơn, đến Nigeria, lây bnh cho mt s trường hp ti thành ph khng l ca Lagos.

 

Ebola ni lên vào năm 1976. Nó đã được xác nhn ti 10 quc gia, nhưng trước đây chưa bao gi xut hin ti vùng Tây Phi.

Không có kinh nghim v bnh đã góp phn khiến bnh lây lan rng. Đc bit vic không đ nhân lc và vt tư y tế, tình trng đói nghèo, và bt n chính tr đã làm dch bnh lan nhanh và gây t vong mt cách khng khiếp.

Sierra Leone vn đang khôi phc sau mt thp k ni chiến mà trong đó tr em b buc phi chiến đu. Liberia, ban đu được thành lp bi nhng người nô l M được gii phóng, cũng phi tri qua cuc ni chiến vào nhng năm 1990. Guinea đang c gng thiết lp mt nn dân ch tr và mong manh.

Nigeria, quc gia đông dân nht châu Phi, t hào có ngun du m ln nhưng phn ln người dân rt nghèo. Chính ph đang có chiến tranh vi chiến binh Hi Giáo phía Bc và đã có hàng ngàn người b giết và hơn 200 n sinh b bt cóc trong Tháng 4.

V dch này cho thy có s khó khăn trong vic kim soát hơn so vi nhng v dch trước đây bi vì dch bnh đã vượt qua biên gii các quc gia, và nó đang lan rng ti các vùng đô th.

Tom Frieden, Giám đc Trung tâm Kim soát và D phòng Bnh tt (CDC) Hoa Kỳ, d đoán rng trong vòng vài tun, Ebola s gây bnh cho nhiu người hơn các ln dch bnh trước cng li. Hin ti đã có hơn 1700 trường hp mc bnh được báo cáo.

Các quan chc y tế toàn cu nói rng s phi mt vài tháng mi có đy đ thông tin các dch, ngay c khi mi vic din ra thì chúng ta vn có th hy vng.

NHNG LÝ DO KHÔNG PHI LO S BNH EBOLA

Ebola đang tàn phá nhng gì mà nó tác đng ti. Nhưng hu hết mi người không phi lo s nó. Ti sao?

-Ebola không lây lan mt cách d dàng như cách mà vi-rút cm lnh hay vi-rút cúm đã lây truyn. Nó ch có th lây lan được theo con đường tiếp xúc trc tiếp vi dch cơ th như mau, nước bt, m hôi và nước tiu. Các thành viên trong gia đình đã tiếp xúc vi nó bng vic chăm sóc cho người thân nhim bnh hoc x lý mt cơ th nhim bnh như là mt phn ca tc l mai táng. Mi người s không truyn bnh cho ti khi h có triu chng, Frieden nói. Các triu chng có th không xut hin cho ti 21 ngày sau khi phơi nhim.

Mi người không nên s tiếp xúc bình thường trên xe buýt, tu đin ngm, hoc trên máy bay,” Tiến sĩ Robert Black nói, Giáo sư v Y tế Quc tế ti trường Đi hc Johns Hopkins.

- Các quan chc y tế ti các nước phát trin trên toàn thế gii cho biết làm thế nào đ ngăn chn Ebola. Frieden đã mô t các “bin pháp c gng và đúng”: tìm và cô lp tt c bnh nhân có th nhim bnh, theo dõi nhng người mà h đã tiếp xúc, và đm bo các quy trình kim soát nhim trùng mt cách cht ch trong khi chăm sóc bnh nhân. Mi v dch Ebola trong quá kh đu đã được kim soát.

Trung tâm Kim soát và D phòng Bnh tt (CDC) Hoa Kỳ đã gi ít nht 50 nhân viên ti Tây Phi đ giúp chng li bnh, trong khi có hơn 200 đu vic v vn đ dch bnh Ebola ti cơ quan đu não ca CDC Atlanta. T chc Y tế Thế gii đang kêu gi các quc gia trên toàn thế gii gi tin và ngun lc đ giúp đ.

- Đúng là Ebola có th được mang vào Hoa Kỳ bi mt người du lch, điu này có th khiến các thành viên khác trong gia đình hoc nhân viên y tế có nguy cơ. Nó không bao gi xy ra trước đây. Nhưng nếu bnh xut hin Hoa Kỳ, Frieden nói, các bác sĩ và các bnh vin biết làm thế nào đ ngăn chn nó mt cách nhanh chóng.

Chúng tôi tin rng v dch Ebola ln ti Hoa Kỳ s không xy ra,” Frieden nói trước mt phiên điu trn ca Quc hi M hôm Th 5 va qua.

NHNG ĐIU KHÁC Đ LO LNG

S thit li do Ebola là rt nh so vi các bnh khác mà nó đã giết chết hàng triu người.

S khác bit là nhng bnh mà đã giết chết nhiu người – st rét, tiêu chy, viêm phi – chúng có nhng vn đ theo thi gian,” Black nói. “Chúng thường không gây lên dch bnh. Chúng không phi là loi bùng n bnh tt và gây t vong mt cách đt ngt mà khiến to ra s s hãi như thế này.”

Các bnh thường gp có t l t vong thp hơn. Chúng giết nhiu người bi vì có mt s lượng khng l người b nhim bnh.

Trong khi đó, Ebola có th qun lý được.

S ưu tiên v ngun lc đ kim soát Ebola trong nhng cng đng nh ba hoc bn quc gia là rt nh so vi vic kim soát st rét tt c các nước trong khu vc châu Á và châu Phi,” Black nói. “Tôi không nghĩ rng tt c chúng ta cn tp trung ngun lc đ kim soát Ebola, nhưng chúng ta cn nhiu ngun lc hơn đ kim soát k giết tr em và người ln khng khiếp này, hin nay chúng ta đang to được quá ít n lc đ chng li.”

Theo ThS. BS. Lương Quc Chính

Khoa Cp cu, Bnh vin Bch Mai

 

Gửi Bình Luận Của Bạn Kiểu Gõ: Tắt Telex VNI
Họ tên
Email
Địa chỉ
file gửi:
Mã an toàn  
 

   
Tìm kiếm bài Viết
Xem bài Theo ngày Tháng
   
 
Các tin khác