Hai loại thuốc kỳ vọng trong cuộc chiến chống Ebola
(07:57 | 17/09/2014)
 - Thuốc chống cúm Favipiravir để điều trị Ebola và huyết thanh ZMapp từ cây thuốc lá biến đổi gen được coi là tiềm năng trong điều trị Ebola.

Theo T chc Y tế thế gii (WHO), tính đến ngày 26/8/2014, s ca nhim bnh và t vong do virút Ebola ti 4 quc gia Tây Phi, Guinea, Liberia, Nigeria và Sierra Leone đã lên ti 3.069 trường hp, trong s này có 1.552 ca t vong. Nhm chn đng nguy cơ lan truyn bnh, hin nay các nhà khoa hc đang khn trương đy nhanh tiến đ th nghim hai loi thuc tr Ebola, mt cũ và mt mi.

1. Thuc chng cúm Favipiravir đ điu tr Ebola

T Dailymail ca Anh s ra ngày 25/8/2014 trích dn li ông Yoshihide Suga, Chánh văn phòng chính ph Nht Bn, cho hay: Nht Bn sn sàng cung cp thuc Favipiravir cho WHO đ giúp nhm chn đng dch st xut huyết do Ebola hin đang bùng phát ti các quc gia vùng Tây và Trung Phi. Nếu đ xut này tr thành hin thc thì hãng Fujifilm, nơi bào chế loi thuc này s tr thành ng c viên đu tiên sn xut thuc tr Ebola quy mô thương mi. Nguyên thy, Favipiravir là thuc tr cúm, được B Y tế Nht Bn phê duyt cho lưu thông ngày 24/3/2014 và ngày 25/8 va qua li được phê duyt tiếp dùng cho bnh nhân Ebola.

Cũng theo ông Yoshihide Suga, Nht Bn có th tha mãn các yêu cu khn cp cho mi cá nhân v Favipiravir trước khi quyết đnh chính thc ca WHO. Đây là sn phm ca Toyama Chemical Co, Ltd, công ty con ca Fujifilm Holdings đ điu tr các loi virút cúm tái phát, hin có đ s liếu cp cho hơn 20.000 bnh nhân cùng mt lúc. Theo ông Takao Aoki, phát ngôn viên ca Fujifilm, virút cúm và virút Ebola đu ging nhau và v mt lý thuyết thì hiu qu ca Favipiravir cũng s tương t, nht là trong bi cnh chưa có thuc tr Ebola. Favipiravir đã được chng minh hiu qu trong phòng thí nghim trên loài gm nhm.

Gn đây, hai chuyên gia người M, bác sĩ Kent Brantly và nhân viên cu tr Nancy Writebol, đã được điu tr bng mt loi thuc th nghim có tên huyết thanh ZMapp, sn phm ca hãng San Diego Mapp Biopharmaceutical nhưng chưa được th nghim chính thc trên người, tuy nhiên trong mt s trường hp không chính thc và t nguyn cho thy ZMapp đã mang li kết qu tt. Không ging ZMapp đã được dùng điu tr cho 6 bnh nhân Ebola (2 trong s này đã t vong), Favipiravir li được sn xut vi s lượng ln k t tháng 3/2014 nên có th đáp ng đt xut mt khi dch bùng phát. Hin ti Fujifilm đang đàm phán vi Cơ quan Qun lý Thc & Dược phm M (FDA) đ tiến hành th nghim lâm sàng Favipiravir đi vi bnh nhân mc virút Ebola, đc bit là ti các quc gia vùng tâm dch châu Phi.

Favipiravir là loi thuc ung dng viên, có tên đăng ký là AVIGAN®Tablet 200mg. Cơ chế hot hóa ca Favipiravir là da vào cht c chế neuraminidase, có kh năng ngăn chn s lan truyn các ht virus mi và hn chế vic nhim trùng. Liu và cách dùng Favipiravir trong chng cúm đi vi người ln: Mt, dùng liu 1600mg, chia 2 ln mt ngày và hai, dùng liu 600mg chia hai ln mt ngày, ung t ngày 2 đến ngày 5 trong tng s 5 ngày điu tr.

2. Huyết thanh ZMapp

ZMapp là loi huyết thanh gm 3 kháng th đơn dòng được điu chế t cây thuc lá biến đi gen, đã được s dng cho hai nhân viên thuc t chc phi chính ph Samaritans Purse ca M khi đến công tác ti châu Phi đã b mc virút Ebola. C hai đu có phn ng tích cc vi thuc, tuy nhiên, mt bnh nhân khác là giáo sĩ người Tây Ban Nha cũng dùng thuc này nhưng đã t vong ti mt bnh vin Madrid. D án sn xut ZMapp được bt đu cách đây trên mt thp k dưới s hp tác gia LeafBio (công ty chi nhánh ca Mapp Biopharmaceutical), Defyrus Inc. (Toronto, Canađa), và Cơ quan y tế cng đng ca hai quc gia này. Giai đon th nghim ZMapp chính thc được khi đng t tháng 1/2014.

Virút Ebola

Quy trình sn xut ZMapp có th tóm tt như sau: các gen mã hóa kháng th chiết xut t tế bào lai, sau khi được biến đi gen, đ thay các thành phn trong cơ th chut bng thành phn ca con người và đưa tiếp vào cây thuc lá. ZMapp có 3 kháng th đơn dòng ca con người (mAbs) kết hp “các thành phn tt nht ca MB-003 (Mapp) và ZMAb (Defyrus / PHAC)”, mi s kết hp này đu có cha mAbs. Hai trong s mAbs nói trên nm trong huyết thanh ZMapp được ly t ZMab và mt ly t MB-003.

Kháng th đơn dòng MB-003: theo mt nghiên cu công b trong tháng 9 năm 2012 cho thy loài kh nâu khi nhim Ebola đã thoát chết sau khi được dùng MB-003 (hn hp 3 kháng th đơn dòng có nhiu mô khác nhau v gen) sau mt gi khi nhim bnh. Khi được điu tr trong thi gian 24 hoc 48 gi, bn trong s sáu con kh nói trên đã thoát chết, có ít hoc hoàn toàn không có virút trong máu và có rt ít triu chng lâm sàng.

Kháng th đơn dòng ZMAb: theo nghiên cu được công b thi tháng 11/ 2013 phát hin thy nhng con kh nhim virút Ebola đã sng sót sau khi dùng liu pháp vi s kết hp ca 3 kháng th đơn dòng đc trưng EBOV-GP (ZMAb) trong vòng 24 gi sau khi nhim bnh. Kết qu, hai trong s bn con kh được điu tr trong vòng 48 gi sau khi nhim bnh đã qua khi. Các nhà khoa hc kết lun, vic điu tr sau phơi nhim và tiếp xúc vi virút Ebola hoc phơi nhim ln hai trong thi gian 10 và 13 tun có tác dng rt tt, phn ng min dch ca cơ th tăng lên rõ rt.

Quy trình sn xut huyết thanh ZMapp t cây thuc lá

Quá trình sn xut ZMapp được da trên hp cht nicotiana theo quy trình sn xut sinh hc hay còn gi là quá trình bào chế “dược liu” ca tp đoàn Kentucky BioProcessing, mt công ty con ca Reynolds ca M. Các kháng th đơn dòng (mAbs) ln đu tiên được to ra chut bng cách tiêm cho chúng các kháng nguyên ly t virút Ebola, sau đó thu hoch lá lách ca chut. Tiếp tc hóa lng tế bào B đ sn xut kháng th đơn dòng (mAbs) vi các dòng tế bào ung thư đ to tiếp tế bào lai (hybridomas). Sau khi đã chn được kháng th tt nht, tiến hành triết xut ly các gen mã hóa kháng th, và mt phn nht đnh được dùng đ thay thế cho phn mã các protein người, quá trình này được gi là nhân bn. Đ to ra h thng sn xut mAbs nhân bn quy mô thương mi, Mapp dùng cho quá trình được gi là “Nhà máy sn xut kháng th siêu tc” (RAMP), trong đó dùng ti véc- tơ truyn nhim magnICON (ICON di truyn hc). Trong quá trình được gi là viêm nhim vĩ mô (magnifection) cây thuc lá b nhim virút, thông qua dòng khun Agrobacterium. Sau đó, kháng th được chiết xut và tinh chế t cây thuc lá . Mt khi đã các gen mã hóa mAbs nhân bn, chu kỳ sn xut thuc lá “trn b” s din ra hoc kéo dài khong vài tháng.

 

Khc Nam (DM/WSJ - 8/2014)

Theo SKĐS

 

Gửi Bình Luận Của Bạn Kiểu Gõ: Tắt Telex VNI
Họ tên
Email
Địa chỉ
file gửi:
Mã an toàn  
 

   
Tìm kiếm bài Viết
Xem bài Theo ngày Tháng
   
 
Các tin khác