Lão khoa và các khía cạnh xã hội học
(09:05 | 19/07/2013)
  - Trong xã hội nước ta người cao tuổi luôn là thành phần gắn bó hữu cơ của cả cộng đồng.

Theo K. Mác thì con người có bản chất kép là “sinh học và xã hội” và được định nghĩa “trong tính hiện thực của nó là tổng hòa các mối quan hệ”. Tổng hợp tất cả những điều kinh điển trên chúng ta thấy mỗi người không thể sống riêng biệt được, luôn ở trong một cộng đồng nhất định và giá trị, vị thế chỉ được khẳng định trong mối tương giao với đồng loại ở các cấp độ khác nhau.

Ảnh minh họa 

Khi về già, các mối quan hệ trên đương nhiên vẫn tiếp tục ảnh hưởng và góp phần quyết định về cảm nhận hạnh phúc ở tuổi già – một khái niệm như muốn thâu tóm các hệ quả liên quan tới khái niệm rộng về sức khỏe (sự thoải mái về thể chất, tinh thần và xã hội). Một thông báo mới đây từ thành phố Thượng Hải, Trung Quốc cho biết thành phố này đang gần đạt tiêu chuẩn “nơi sống trường thọ” do Liên Hiệp Quốc đưa ra (có 75 cụ trăm tuổi/1 triệu dân). Ông phó chủ tịch hội người cao tuổi Thượng Hải Hải Wang Chuanfu cho biết để trường thọ thì yếu tố di truyền chỉ góp phần là 15%, các yếu tố xã hội: 10%, rồi mới là phục vụ y tế : 8%, còn lại 60% liên quan tới lối sống với nhấn mạnh đặc tính vui vẻ, gia đình hòa hợp.

Các mối quan hệ xã hội ở tuổi già có thể được biểu diễn thành một đình đề “người già gắn kết với xã hội như thế nào và xã hội đối xử với người già như thế nào” (Phạm Khuê), qua đó giúp xác định được thực trạng và vạch ra những cách tiếp cận hợp lý để giải quyết vẫn đề. Đi về chi tiết hơn Lão khoa xã hội có một đề cương hoạt động bao gồm:

-    Nhân khẩu học liên quan tới hiện tượng phổ biến và già hóa dân số.

-    Các vấn đề y tế liên quan tới đánh giá và lượng hóa chức năng ở cơ thể già, tâm lý lứa tuổi

-    Các nghiên cứu dịch tễ học tìm hiểu các qui luật tự nhiên và xã hội chi phối sự lão hóa của cá nhân và dân cư

-    Bảo trợ xã hội và các hình thức bảo trợ thích đáng trong mối tương quan với tính hình kinh tế - chính trị, vấn đề hưu trí và tuổi hưu.

Theo cách diễn giải cắt dọc thì các quan hệ xã hội ở tuổi già có thể hình dung tuần tự giữa một cá nhân cao tuổi với: chính mình – gia đình – chóm xóm, khu vực dân cư – các thể chế chính quyền, tổ chức xã hội, kèm theo là các định ước và định chế đa dạng. Một người không thể cảm thấy yên ổn lúc tuổi già neus những quan niệm tự thân, lối sống không có sự thích hợp, nếu có sự thù địch từ những thành viên  khác của gai đình hoặc những người thuộc thế hệ khác, nếu luôn bị nhìn nhận như cấu thành hưởng thị chứ không là nhân tố phát triển…tất cả những điều đó đã được xem xét và thể hiện rõ trong ba hướng ưu tiên của “Chương trình hành động quốc tế về người cao tuổi” – Người cao tuổi và sự phát triển; Tăng cướng sức khỏe và chất lượng sống của người cao tuổi; Đảm bảo môi trường thuận lợi và hỗ trợ cho người cao tuổi.

Một cách tự nhiên, trong xã hội nước ta người cao tuổi luôn là thành phần gắn bó hữu cơ của cả cộng đồng. Chính vì thế đã có ý kiến phải chăng không nên chú trọng quá tới chăm sóc người cao tuổi và có nguy cơ tạo dựng ra một hình ảnh yếm thế của lớp người này. Thực tế cho thất nhóm xã hội này đang nhiều lên một cách đáng mừng: với dân số hơn 83 triệu, người cao tuổi hiện này chiếm 9,3% (2006) so với các con số tương ứng 1999 là 76 triệu và 8,12% (theo Trung tâm Dân số và Phát triển, ĐHKT Quốc dân Hà Nội) và nhóm dân số này có những đặc điểm riêng cần được hiểu rõ để có những chính sách hiện đại đang là sự tiếp nối nhau và thể hiện bản chất “hữu cơ” như nói trên. Nhưng cụ thể thế nào và tính hiệu quả được chứng minh ra sao – đó là phạm vi mà môn học lão khoa xã hội có thể tham dự trả lời. Nhưng cũng cần nói thêm môn học này vẫn đang trên đường định hình rõ và phát triển ở nước ta.

TS. Lương Chí Thành Viện Lão khoa Quốc gia

(TTVN số 3)

 

   
Tìm kiếm bài Viết
Xem bài Theo ngày Tháng