Nghiên cứu mối liên quan giữa nồng độ axit uric với các chỉ số lipid máu
(08:10 | 12/02/2015)
 - Rối loạn chuyển hóa axit uric (AU) đang là một trong những vấn đề thời sự, được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu do tính chất thường đi kèm với nhiều yếu tố nguy cơ khác, đặc biệt là tình trạng rối loạn lipid máu.

 TÓM TẮT

Rối loạn chuyển hóa axit uric (AU) đang là một trong những vấn đề thời sự, được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu do tính chất thường đi kèm với nhiều yếu tố nguy cơ khác, đặc biệt là tình trạng rối loạn lipid máu. Qua nghiên cu trên 940 người đàn ông tui t 20 - 60 cho thấy, có mi liên quan hai chiều rõ rệt gia ri lon chuyn hóa lipid vi tăng axit uric máu (p < 0,05). Ở các đối tượng có rối loạn lipid máu, nồng độ axit uric máu cao hơn một cách có ý nghĩa thống kê so với các đối tượng không có rối loạn lipid máu. Ngược lại, ở các đối tượng bị tăng axit uric máu, tỉ lệ bị rối loạn lipid máu cũng cao hơn rõ rệt. Có mối tương quan thuận giữa nồng độ axit uric với nồng độ triglycerid máu (r = 0,15; p < 0,001), với nồng độ cholesterol máu (r = 0,17; p < 0,05).

Từ khóa: axit uric, lipid, cholesterol, triglycerid.

 

I. ĐẶT VẤN ĐỀ

    Hiện nay, rối loạn chuyển hóa axit uric đang là một trong những vấn đề thời sự, được nhiều tác giả quan tâm nghiên cứu, bởi vì hội chứng tăng axit uric máu có liên quan mật thiết với nhiều yếu tố như: tuổi, giới, các thói quen không có lợi (ít vận động thể lực, hút thuốc lá, uống rượu…). Trong các yếu tố nguy cơ thì rối loạn lipid máu thường đồng hành với tăng axit uric. Kết quả nghiên cứu của Saggiani, Pilati, Targhe (1996) cho thấy, 31,2% bệnh nhân có tăng lipid máu kèm theo tăng axit uric máu [1]. Lin và cộng sự năm 2000 cũng nhận thấy ở tuổi 30 - 39, tăng lipid máu là yếu tố nguy cơ chính gây tăng axit uric máu ở người Đài Loan [2].Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Ngọc Lan và Phạm Thị Diệu Hà thấy rằng, trong bệnh gút nồng độ triglycerid có mối tương quan thuận với nồng độ axit uric máu với r = 0,41 [3]. Nghiên cứu của Lê Thanh Vân và cộng sự ở 74 đối tượng có tăng axit uric máu > 420 µmol/l thấy 62,2% trường hợp có tăng cholesterol và 57,8% trường hợp có tăng triglycerid [4]. Vì vậy, chúng tôi tiến hành nghiên cứu mối liên quan giữa nồng độ axit uric với các chỉ số lipid máu trên 940 người đàn ông đến khám tại bệnh viện 103 với mục đích: khảo sát mức độ tương quan giữa các thành phần lipid với nồng độ axit uric máu.

 

II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP

1. Đối tượng nghiên cứu

Nghiên cứu được tiến hành trên 940 người đàn ông có tuổi đời từ 20 - 60 tuổi, trung bình là 41,2 ± 7,1; tuổi hay gặp là ≤ 40 tuổi (453/940 chiếm tỉ lệ 48,2%). Tất cả các đối tượng lựa chọn vào nghiên cứu đều được lập phiếu nghiên cứu, làm đầy đủ các yêu cầu về khám lâm sàng và các xét nghiệm cận lâm sàng cần thiết.

2. Phương pháp nghiên cứu

Chúng tôi thiết kế nghiên cứu này là nghiên cứu mô tả cắt ngang, tại thời điểm bệnh nhân mới vào viện để điều tra, phỏng vấn, khám, cho làm các xét nghiệm đánh giá nồng độ axit uric và các thành phần lipid máu. Kết quả thu được chúng tôi so sánh với các kết quả nghiên cứu khác ở trong nước và ngoài nước. Đồng thời chúng tôi còn đi sâu vào phân tích mối liên quan của nồng độ axit uric máu với các thành phần lipid máu như: cholesterol, HDL-C, LDL-C và triglycerid.

Các số liệu thu thập được xử lý theo phương pháp thống kê y học bằng chương trình phần mềm Excel 2010 và SPSS 16.

 

III. KẾT QUẢ

1. Nồng độ axit uric máu của nhóm nghiên cứu phân theo tình trạng rối loạn lipid máu

Bảng 1. Nồng độ axit uric máu ở từng nhóm có hay không có rối loạn lipid máu

 

AU máu trung bình

p

Cholesterol

≥ 5,2

400,1 ± 75,9

< 0,001

< 5,2

375,4 ± 81,2

Triglycerid

≥ 2,3

403,1 ± 75,8

< 0,001

< 2,3

374,9 ± 80,4

HDL-C

> 0,9

384,3 ± 76,5

> 0,05

≤ 0,9

389,2 ± 83,6

LDL-C

≥ 3,4

394,8 ± 75,5

< 0,001

< 3,4

376,9 ± 83,4

    Nhận xét:

    - Nồng độ axit uric máu trung bình của nhóm cholesterol ≥ 5,2mmol/l là 400,1 ± 75,9µmol/l cao hơn so với nhóm cholesterol < 5,2mmol/l là 375,4 ± 81,2µmol/l có ý nghĩa thống với p < 0,001.

    - Nồng độ axit uric máu trung bình của nhóm triglycerid ≥ 2,3mmol/l là 403,1 ± 75,8µmol/l cao hơn so với nhóm triglycerid < 2,3mmol/l)là 374,9 ± 80,4µmol/l có ý nghĩa thống với p < 0,001.

    - Nồng độ axit uric máu trung bình của nhóm LDL-C ≥ 3,4mmol/l là 394,8±75,5µmol/l cao hơn so với nhóm LDL-C < 3,4mmol/l là 376,9  ± 83,4µmol/l có ý nghĩa thống với p < 0,001.

    - Nồng độ axit uric máu trung bình của nhóm HDL-C ≤ 0,9mmol/l là 389,2 ± 83,6µmol/l cao hơn so với nhóm HDL-C > 0,9mmol/l là 384,3 ± 76,5µmol/l không có ý nghĩa thống với p > 0,05.

2. Rối loạn lipid máu làm tăng tỉ lệ bị tăng axit uric máu

Bảng 2. Liên quan giữa tỉ lệ tăng axit uric máu và các thành phần của lipid

 

Tăng AU máu (n=305)

Không tăng

AU máu (n=635)

OR

p

n

%

n

%

Cholesterol (mmol/l)

≥ 5,2 (n=423)

159

52,1

264

41,6

1,53

< 0,01

< 5,2 (n=517)

146

47,9

371

58,4

Triglycerid (mmol/l)

≥ 2,3 (n=387)

162

53,1

225

35,4

2,06

< 0,001

< 2,3 (n=553)

143

46,9

410

64,6

HDL-C (mmol/l)

> 0,9 (n=422)

141

46,2

281

44,3

 

> 0,05

≤ 0,9 (n=518)

164

53,8

354

55,7

LDL-C (mmol/l)

≥ 3,4 (n=503)

176

57,7

327

51,5

 

> 0,05

< 3,4 (n=437)

129

42,3

308

48,5

    Nhận xét:

- Trong nhóm tăng axit uric có 159 người có cholesterol ≥ 5,2mmol/l chiếm tỉ lệ 52,1%, cao hơn nhóm không tăng axit uric chiếm tỉ lệ 41,6%; sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p < 0,01.

- Trong nhóm tăng axit uric có 162 người có triglycerid ≥ 2,3mmol/l chiếm tỉ lệ 53,1%, cao hơn nhóm không tăng axit uric chiếm tỉ lệ 35,4%; sự khác biệt có ý nghĩa thống kê với p < 0,001.

- Trong nhóm tăng axit uric có 164 người có HDL-C ≤ 0,9mmol/l chiếm tỉ lệ 53,8% và 176 người có LDL-C ≥ 3,4 mmol/l chiếm tỉ lệ 57,7%, cao hơn nhóm không tăng axit uric; sự khác biệt không có ý nghĩa thống kê với p > 0,05.

Cholesterol

Text Box: Axit uric

 

Biểu đồ 1. Tương quan giữa nồng độ axit uric máu với nồng độcholesterol máu

    Nhận xét: Có sự tương quan thuận giữa tăng nồng độ axit uric máu và tăng nồng độ cholesterol máu với r = 0,17, p<0,01.

Triglycerid

Text Box: Axit uric

 

 

Biểu đồ 2. Tương quan giữa nồng độ axit uric máu với nồngđộ triglycerid máu

    Nhận xét: Có sự tương quan thuận giữa tăng nồng độ AU máu và tăng nồng độ triglycerid máu với r = 0,15; p<0,05.

3. Liên quan giữa nồng độ các thành phần của lipid máu và axit uric máu

Bảng 3. Liên quan giữa nồng độ các thành phần của lipid máu và axit uric máu

   

Tăng AU máu

(n=305)

Không tăng AU máu (n=635)

p

Cholesterol (mmol/L)

5,3 ± 1,3

5,0 ± 1,1

< 0,001

Triglycerid (mmol/L)

3,2 ± 2,6

2,4 ± 2,2

< 0,001

HDL-C (mmol/l)

1,0 ± 0,8

0,9 ± 0,2

> 0,05

LDL-C (mmol/l)

3,6 ± 1,9

3,5 ± 1,8

> 0,05

    Nhận xét: Nồng độ trung bình của cholesterol và triglycerid ở nhóm tăng axit uric máu cao hơn nhóm không tăng axit uric máu một cách có ý nghĩa với p < 0,001, còn nồng độ trung bình của HDL-C và LDL-C ở nhóm tăng và không tăng AU máu khác nhau không có ý nghĩa thống kê với p > 0,05.

 

IV. BÀN LUẬN

Trong những năm gần đây, tăng AU máu và các bệnh có liên quan đến axit uric máu có tỉ lệ gặp ngày càng tăng cùng với sự gia tăng của các yếu tố nguy cơ gây bệnh. Đã có nhiều nghiên cứu cho thấy nồng độ axit uric máu tăng cao phụ thuộc vào các yếu tố: tuổi, giới, gen di truyền, địa dư, thói quen uống nhiều rượu bia, ít hoạt động thể lực, ăn nhiều đạm, liên quan với rối loạn chuyển hóa lipid, glucose, béo phì, tăng huyết áp… Nhưng cho đến nay, nhiều yếu tố được coi là nguy cơ của tăng axit uric máu và bệnh gút vẫn chưa được xác định rõ ràng. Việc chỉ ra các yếu tố nguy cơ, phát hiện sớm yếu tố nguy cơ có trong cộng đồng có ý nghĩa quan trọng trong việc dự phòng bệnh. Theo Iannello và cộng sự năm 1998 thì tăng axit uric máu, tăng tiết insulin, đái tháo đường, tăng lipid máu tập hợp thành một hội chứng rối loạn chuyển hóa (plurimetabolic) nằm trong hội chứng X [5].

     Các tình trạng rối loạn chuyển hóa lipid, axit uric, glucose và béo phì thường hay gặp trên cùng một bệnh nhân. Khi nghiên cứu ở 500 bệnh nhân nằm điều trị tại một bệnh viên đa khoa, Saggiani và cộng sự năm 1996 nhận thấy, 26,8% trường hợp tăng axit uric máu có kết hợp với hai tình trạng rối loạn chuyển hóa và các tác giả cũng đã chỉ ra rằng, trong số những người có tăng axit uric máu thì có 31,2% là có lipid máu tăng [1]. Kết quả từ nghiên cứu này cũng cho thấy, ở những người tăng axit uric máu và bệnh gút thì nồng độ triglycerid cao hơn và HDL-C giảm hơn so với những người không tăng axit uric máu. Tăng axit uric máu và tăng triglyceride có tương quan khá chặt. Đa số bệnh nhân có nồng độ triglyceride máu trên 200mg/dl thì hay có nồng độ axit uric máu tăng cao có ý nghĩa thống kê với p < 0,02, đây có lẽ là nguyên nhân gián tiếp gây bệnh thiếu máu cơ tim ở bệnh nhân gút và tăng axit uric máu thông qua việc tăng nồng độ triglycerid [1]. Lin và cộng sự năm 2000 cũng nhận thấy ở tuổi 30 - 39, tăng lipid máu là yếu tố nguy cơ chính gây tăng axit uric máu ở người Đài Loan [2].

    Theo nghiên cứu của Nguyễn Thị Ngọc Lan và Phạm Thị Diệu Hà thấy rằng, trong bệnh gút nồng độ triglycerid có mối tương quan thuận với nồng độ axit uric máu với r = 0,41[3]. Nghiên cứu của Lê Thanh Vân, Đoàn Văn Đệ, Quách Tuấn Vinh năm 1999 trên 74 đối tượng có tăng axit uric máu (> 420µmol/l) thấy 62,2% trường hợp có tăng cholesterol và 57,8% trường hợp có tăng triglycerid [4].

    Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cho thấy, tỉ lệ có rối loạn lipid chiếm 83,2% tổng số các đối tượng nghiên cứu. Tỉ lệ rối loạn lipid ở nhóm tuổi ≤ 40 là 47,4%, ở nhóm tuổi 41 - 50 là 42,8% và ở nhóm tuổi > 50 là 9,7%. Tỉ lệ triglycerid ≥ 2,3mmol/l là 41,2%, tỉ lệ cholesterol ≥ 5,2mmol/l là 45%. Nồng độ axit uric máu trung bình của nhóm có rối loạn lipid máu (413,9 ± 81,9µmol/l) cao hơn so với nhóm không có rối loạn lipid máu (366,2 ± 71,7µmol/l) có ý nghĩa thống kê với p < 0,001. Nồng độ axit uric máu trung bình của nhóm cholesterol ≥ 5,2 mmol/l, triglycerid ≥ 2,3mmol/l, LDL-C ≥ 3,4mmol/l cao hơn so với nhóm cholesterol < 5,2mmol/l, triglycerid < 2,3mmol/l, LDL-C < 3,4mmol/l có ý nghĩa thống với p < 0,001.

    Kết quả nghiên cứu của chúng tôi cũng cho thấy có sự tương quan thuận giữa tăng nồng độ axit uric máu và tăng nồng độ cholesterol và triglycerid máu với r = 0,17 và r = 0,15.

    Như vậy kết quả nghiên cứu của chúng tôi thấy có mối liên quan giữa rối loạn lipid máu, tăng triglycerid và tăng cholesterol với tăng axit uric máu. Điều này cũng phù hợp với kết quả nghiên cứu của các tác giả trên.

V. KẾT LUẬN

Qua nghiên cu trên 940 người đàn ông tui t 20 - 60 cho thấy, có mi liên quan hai chiều rõ rệt gia ri lon chuyn hóa lipid vi tăng axit uric máu (p < 0,05). Ở các đối tượng có rối loạn lipid máu, nồng độ axit uric máu cao hơn một cách có ý nghĩa thống kê so với các đối tượng không có rối loạn lipid máu. Ngược lại, ở các đối tượng bị tăng axit uric máu, tỉ lệ bị rối loạn lipid máu cũng cao hơn rõ rệt. Có mối tương quan thuận giữa nồng độ axit uric với nồng độ triglycerid máu (r=0,15; p < 0,001), với nồng độ cholesterol máu (r=0,17; p < 0,05).

TÀI LIỆU THAM KHẢO

    1. Saggiani F., Pilati S., Targher G. et al. (1996), "Serum uric acid and related factors in 500 hospitalized subjects", Metabolism, 45(12), pp. 1557-61.

    2. Lin K. C., Lin H. Y., Chou P. (2000), "The interaction between uric acid level and other risk factors on the development of gout among asymptomatic hyperuricemic men in a prospective study", J Rheumatol, 27(6), pp. 1501-5.

    3.Nguyễn Thị Ngọc Lan, Phạm Thị Diệu Hà (2007), “Nghiên cứu mối liên quan giữa tình trạng rối loạn chuyển hóa lipid và một số yếu tố trong bệnh gout”, Y học lâm sàng, số 15, tr. 47-52.

         4. Lê Thanh Vân, Đoàn Văn Đệ, Quách Tuấn Vinh (1999), “Tìm hiểu nồng độ axit uric máu ở các sĩ quan quân đội”. Tạp chí y học quân sự, Cục quân y số 6, tr 120-129.

        5. Iannello-S, Cavaliere-G, Ferro-G et al (1998), “Topaceous gout in plurimetabolic syndrome”, Minerva. Med; 89(11-12): 419-37.

Agudelo C.A., Wise C.M. (2001), "Gout: diagnosis pathogenesis, and clinical manifestations", Curr. Opin. Rheumatol, 13(3), pp. 234 - 239.

 

SUMMARY

STUDY OF RELATIONSHIP BETWEEN SERUM URIC ACIDAND LIPID INDICE

Metabolic disorders of uric acid is one of the hot issues, attracted the interest of many scientists due to the nature of accompanying with many other risk factors, especially lipid disorder . Investigation on 940 men aged 20-60 showed that there are two-way relationship between the apparent disorder of lipid metabolism with increased serum uric acid (p <0.05). In subjects with dyslipidemia, blood uric acid levels is statistically higher than that in subjects without dyslipidemia. In contrast, in subjects with increased blood uric acid, the rate of dyslipidemia was also significantly higher. There is a positive correlation between the concentration of uric acid with blood triglyceride levels (r = 0.15, p <0.001), blood cholesterol concentrations (r = 0.17, p <0.05).

    Keywords: uric acid, lipid, cholesterol, triglyceride.

 

La Quang Hổ*, Nguyễn Ngọc Châu**, Mai Thị Minh Tâm***

*Học Viện Quân Y

** Khoa Khớp - Nội tiết, Bệnh viện Quân y 103

***Bệnh viện E Trung Ương

 

   
Tìm kiếm bài Viết
Xem bài Theo ngày Tháng
   
 
Các tin khác
Bạch cầu (10/07/2014)  
Trang    1       2     Next