Phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng
(08:37 | 27/04/2012)
(TTVN) -  - Thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng là bệnh lí thường gặp ở người trưởng thành (hàng năm ở Pháp có khoảng 100.000 người mắc bệnh, với 37.000 người phải mổ). 95% trường hợp đau dây thần kinh hông to là do thoát vị đĩa đệm. Vị trí thường gặp là thoát vị đĩa đệm L4 – L5 và L5 – S1.

Giải phẫu - sinh lí học

Đĩa đệm gồm nhân đĩa đệm ở giữa và ống sụn ở ngoài, được giữ ở khoang giữa hai thân đốt sống bởi dây chằng dọc trước và dây chằng dọc sau. Đĩa đệm bình thường có tính đàn hồi rất cao, khi thoái hóa dễ dẫn tới hiện tượng thoát vị.

Đĩa đệm bắt đầu thoái hóa ở lứa tuổi sau 20 hoặc sau 30 tuổi. Hiện tượng thoái hóa bao gồm sự thay đổi tính chất của vòng sụn xơ và mất nước của nhân đĩa đệm làm mất tính đàn hồi và khả năng hấp thụ lực sang chấn của đĩa đệm. Đồng thời, sự thay đổi về cấu trúc và tính chất sinh học sẽ làm vòng sụn của đĩa đệm mỏng đi và dễ rách, nhân đĩa bị xơ hóa, ranh giới giữa nhân đĩa và vòng sụn mất dần. Dưới tác động của trọng lực cơ thể hoặc sang chấn, nhân đĩa sẽ xuyên qua chỗ rách của vòng sụn thoát vị vào ống tủy hoặc rễ thần kinh hoặc vào lỗ tiếp hợp. Hệ thống dây chằng bao quanh đĩa đệm có rất nhiều nhánh thần kinh, khi có đĩa đệm chèn vào sẽ gây đau tại chỗ và co thắt cơ lưng. Đó là nguyên nhân gây đau lưng.

Một ca phẫu thuật thoát vị đĩa đệm cột sống thắt lưng. Ảnh Internet

Hiện tượng một mảnh nhân đĩa đệm chui qua phần sau ống sụn, đôi khi qua cả chỗ rách của dây chằng dọc sau, sẽ chèn ép vào rễ thần kinh. Hiện tượng xung đột đĩa đệm - rễ thân kinh là nguyên nhân của đau dây thần kinh tọa. 

Thoát vị thường ở vị trí ngang với khoang gian đốt, phổ biến ở 2 đốt thắt lưng. Thoát vị có thể chỉ ở dạng lồi đơn thuần, có khi thoát ra dưới dây chằng hoặc chui vào ống sống qua chỗ rách của dây chằng.

Thoát vị thường lệch bên, đôi khi ở trung tâm, một số ở trên hoặc ở dưới khoang gian đốt. Tất cả sự đa dạng về hình thái thoát vị và vị trí giải thích sự đa dạng về mức độ đau và các hình thái lâm sàng khác nhau.

Điều trị nội khoa

Nghỉ tuyệt đối nhằm loại bỏ các yếu tố gây đau có tính cơ học và để cơ thắt lưng được nghỉ. Thời gian ít nhất 2 tuần.

Các thuốc giãn cơ và giảm đau chống viêm không steroid. Nếu đau nhiều, có thể dùng corticoid hoặc biệt dược có thuốc phiện.

Khi điều trị nội khoa đã đạt hiệu quả, cần củng cố kết quả bằng cách hướng dẫn bệnh nhân giữ gìn cột sống của họ và cách rèn luyện để tăng cường cơ thắt lưng và cơ bụng. Thông thường, 90% bệnh nhân được ổn định theo cách điều trị này.

Điều trị ngoại khoa

Chỉ định: đau tái diễn nhiều lần và điều trị nội khoa thất bại. Thoát vị đĩa đệm đặc biệt cấp tính: đau dữ dội, liệt thần kinh, hội chứng đuôi ngựa. Hiện nay, nhờ các tiến bộ trong kĩ thuật điều trị ngoại khoa, chỉ định phẫu thuật ngày càng mở rộng hơn.

Các phương pháp điều trị

Mổ lấy bỏ đĩa đệm qua khe khớp: đây là phương pháp phẫu thuật kinh điển. Bệnh nhân được gây mê nội khí quản hoặc gây tê tủy sống.

Tư thế: nằm sấp, kê độn vai và ở mào chậu hai bên sao cho cột sống thắt lưng người bệnh hơi gù để khe khớp giữa hai đốt sống dãn rộng thuận lợi cho mở cửa sổ xương.

Đường mổ: dài 3- 4 cm dọc theo trục cột sống thắt lưng tương ứng với đốt bị thoát vị (thường là L4 - L5 hoặc L5 - S1). Tách và cắt cơ cạnh sống bên bị thoát vị, dùng dụng cụ vén cơ để bộc lộ cung sau và khe khớp đốt sống tương ứng. Qua khe khớp của hai đốt sống tương ứng với mức thoát vị, mở xương hạn chế lên trên và xuống dưới, bộc lộ dây chằng vàng. Cắt dây chằng vàng để bộc lộ rễ thần kinh bị chèn ép, sau đó vén rễ thần kinh vào trong để tìm và lấy đĩa đệm thoát vị từ phía trước.

Các phương pháp khác

Mổ lấy đĩa đệm qua nội soi

Dùng dụng cụ nội soi luồn qua da vào khe khớp để mở cửa sổ xương, lấy đĩa đệm qua nội soi. Ưu điểm của phương pháp này là đường mổ nhỏ, ít gây tổn thương thần kinh nhưng chỉ định hạn chế trong các trường hợp có hẹp ống sống do các nguyên nhân khác phối hợp (dày dây chằng vàng, thoái hóa khớp…) thời gian mổ kéo dài.

Làm tiêu nhân đĩa đệm

Tiêm vào khoảng gian đốt sống 2000 - 4000 đơn vị chymopapain để phá hủy đĩa đệm. Chống chỉ định phương pháp này trong một số trường hợp: hẹp ống sống, có hội chứng đuôi ngựa, đĩa đệm đã làm rách dây chằng, thoát vị tái phát.

Lấy bỏ đĩa đệm qua da: luồn qua da bụng dụng cụ lấy đĩa đệm vào trong khoang đĩa đệm để làm giảm áp lực và thể tích đĩa đệm.

Làm tiêu nhân bằng laser: sử dụng laser để phá hủy đĩa đệm qua da.

TS. Hà Kim Trung

Khoa Phẫu thuật Thần kinh, Bệnh viện Việt Đức

 

TTVN số 3


   
Tìm kiếm bài Viết
Xem bài Theo ngày Tháng
   
 
Các tin khác