Say nắng và phòng chống như thế nào?
(15:58 | 13/05/2014)
  - Say nắng! Say nắng là một tình trạng đe dọa tính mạng xảy ra khi nhiệt độ cơ thể đạt đến 40 độ C hoặc cao hơn. Say nắng có thể được gây ra bởi nhiệt độ cao, môi trường, bởi hoạt động thể chất căng thẳng hoặc do các điều kiện khác mà nâng cao nhiệt độ cơ thể.

Say nng là mt tình trng đe da tính mng xy ra khi nhit đ cơ th đt đến 400Choc cao hơn. Say nng có th được gây ra bi nhit đ cao, môi trường, bi hot đng th cht căng thng hoc do các điu kin khác mà nâng cao nhit đ cơ th. Dù nguyên nhân, cn chăm sóc y tế ngay lp tc đ ngăn nga tn thương não, suy cơ quan hoc t vong.

Say nng là s leo thang ca hai vn đ sc khe khác liên quan đến nhit: chut rút nhit và kit sc vì nóng. Trong nhng điu kin này, phát trin các du hiu và triu chng nh hơn nhng người say nng. Có th ngăn nga say nng, nếu nhn được s quan tâm y tế hoc thc hin các bước t chăm sóc ngay khi nhn thy vn đ.

Các triệu chứng của say nắng

Thân nhit cao. Mt nhit đ cơ th 400C hoc cao hơn là du hiu chính ca say nng.

Thiếu m hôi. Say nng bi thi tiết nóng, làn da s cm thy nóng và khô khi chm vào. Tuy nhiên, trong say nng do vic tp luyn vt v, làn da thường cm thy m.

Đ ng da. Làn da có th chuyn sang màu đ như tăng nhit đ cơ th.

Th nhanh. Th có tr nên nhanh và nông.

Tim đp nhanh. Mch có th tăng đáng k vì stress nhit, đt mt gánh nng to ln vào tim đ giúp làm mát cơ th.

Nhc đu.  Có th gp nhc đu đp rn ràng theo nhp tim.

Các triu chng thn kinh. Có th có cơn co git, mt ý thc, đi vào hôn mê, o giác, hoc khó khăn nói hoc hiu biết nhng gì người khác đang nói.

Cơ chut rút hoc yếu kém. Cơ bp có th cm thy đau hoc co tht trong giai đon đu ca say nng, nhưng sau đó có th đi cng nhc hoc mm nhũn.

Nếu nghĩ rng có nhit chut rút hoc các du hiu ban đu và các triu chng ca kit sc, trước tiên hãy th làm mát cho mình, b sung nước  và mc đ mui. Nếu tình trng đã tiến trin chut rút nhit trong quá kh, kit sc vì nóng và cm thy bt c triu chng ca say nng, tìm kiếm s chăm sóc y tế ngay lp tc.

Nguyên nhân say nắng

Say nng là s leo thang ca hai điu kin nghiêm trng liên quan đến nhit. Nếu không thc hin các bướ điu tr các bnh này mt cách nhanh chóng, tình trng có th xu đi và tr nên say nng:

Nhit chut rút. Nhit chut rút là do tiếp xúc ban đu vi nhit đ hoc gng sc. Các du hiu và triu chng chut rút nhit thường bao gm đ m hôi di dào, mt mi, khát nước và chut rút cơ bp, thường trong d dày, cánh tay hoc chân. Tình trng này là ph biến trong thi tiết m hoc hot đng th cht trung bình đến nng. Thường có th x lý chut rút nhit bng cht lng ung có cha đin gii (Gatorade hoc đ ung th thao khác), ngh ngơi và được đến mt nơi mát m, ging như mt khu vc bóng mát hoc máy lnh.

Nhit kit sc. Kit sc nhit xy ra khi không hành đng da trên các du hiu và triu chng chut rút và nng hơn. Các du hiu và triu chng ca kit sc bao gm đau đu, chóng mt hoc hoa mt, bun nôn, da cm thy mát và m ướt ,chut rút cơ bp. Thông thường vi kit sc, có th t điu tr các tình trng bng cách làm theo các bin pháp tương t được s dng đ điu tr chng chut rút nhit, chng hn như ung đ ung mát không cn, đi vào mt khu vc máy lnh hoc tm mát. Nếu các triu chng vn tn ti, tìm kiếm s chăm sóc y tế ngay lp tc.

Nguyên nhân ca say nng ph thuc vào các hot đng làm điu đó. Say nng có th xy ra trong các cách sau:

Điu kin môi trường (nonexertional). Trong mt loi say nng say nóng, tình trng là do nhit đ môi trường khc nghit gây ra nhit đ cơ th tăng lên. Có th làm mt s hot đng nh hoc va phi, nhưng hot đng không phi là nguyên nhân chính ca say nng. Loi say nng đin hình trong thi tiết m hơn m ướt.

Hot đng vt v (exertional). Trong mt loi say nng say nóng, tình trng là do hot đng vt v làm tăng nhit đ cơ th. Có th có say nng ngay c khi đang quen vi vic làm hoc tp th dc nhit đ rt nóng, mc dù say nng có nhiu kh năng xy ra nếu không quen vi nhit đ cao.

Trong c hai say nng exertional hoc nonexertional, tình trng có th gp bng cách:

Mc qun áo dư tha mà không cho phép m hôi d dàng bay hơi.

Ung rượu, có th nh hưởng đến kh năng ca cơ th đ điu chnh nhit đ.

Mt nước.

Các biến chứng của say nắng

Mt biến chng có th có ca say nóng là sc, đó là mt điu kin gây ra bi mt s mt mát đt ngt ca lưu lượng máu. Các du hiu ca sc bao gm huyết áp rt thp, môi và móng tay màu xanh và da mát lạnh. Shock có th làm hng b phn cơ th nếu nó không được điu tr nhanh chóng.

Nếu không hành đng nhanh chóng v các triu chng khác ca say nng, có th chết hoc tri nghim thit hi cho b não hoc cơ quan quan trng khác. Đ đi phó vi say nng, các cơ quan này sưng phù lên, và nếu không làm mát nhit đ cơ th mt cách nhanh chóng, thit hi t sưng này có th là vĩnh vin.

Phòng say nắng thế nào?

Mc dù say nng là nghiêm trng, có th d dàng ngăn chn nó. Đ ngăn nga bt kỳ bnh tt liên quan đến nhit, khi tri nóng nh:

Mang qun áo nh và rng. Mc qun áo quá mc hoc qun áo cht ch s không cho phép cơ th làm mát bng cách cho phép m hôi bay hơi.

Tìm kiếm mt môi trường mát. Mt cách tt đ bt đu làm mát là có được mt môi trường mát hơn, ging như mt tòa nhà có máy lnh hoc mt bóng mát.

Ung nhiu cht lng. Ung nước s giúp m hôi cơ th và duy trì nhit đ cơ th bình thường.

Hãy thn trng vi loi thuc nht đnh. Mt s thuc có th nh hưởng đến kh năng ca cơ th gi nước. Chúng bao gm thuc thu hp các mch máu  (vasoconstrictors), điu chnh huyết áp bng cách ngăn chn adrenaline (chn beta), loi b cơ th ca mui và nước (li tiu), làm gim các triu chng tâm thn (thuc chng trm cm hoc thuc chng lon thn), hoc các loi thuc mà hành đng như cht kích thích (cht kích thích và ma túy).

Tránh bên trong mt chiếc xe hơi nóng. Khi ánh nng mt tri, nhit đ trong xe có th tăng hơn 11 C ch trong 10 phút. Không bao gi đ tr em hoc bt c ai khác trong mt chiếc xe đu trong thi tiết nóng cho bt kỳ khong thi gian.

Tránh các hot đng vt v nhit đ cao. Tt nht không nên tp th dc hoc làm bt kỳ hot đng vt v trong thi tiết nóng, nhưng nếu phi, theo các bin pháp phòng nga và phn còn li thường xuyên mt nơi mát m. C gng lên lch tp th dc, lao đng th cht cho các b phn làm mát trong ngày, chng hn như bui sáng sm hoc bui ti. Đi ngh gii lao và b sung thêm cht dch trong thi gian đó s giúp cơ th điu chnh nhit đ.

KT tổng hợp

 

Gửi Bình Luận Của Bạn Kiểu Gõ: Tắt Telex VNI
Họ tên
Email
Địa chỉ
file gửi:
Mã an toàn  
 
   
Tìm kiếm bài Viết
Xem bài Theo ngày Tháng
   
 
Các tin khác