Loading...
Hotline: 0913322944 (HN)

Tiêu chảy cấp ở trẻ nhỏ

02/06/2018

Tiêu chảy là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh tật và tử vong cho trẻ em ở các nước đang phát triển. Trung bình trẻ dưới 3 tuổi mắc từ 3-4 đợt tiêu chảy mỗi năm. Thậm chí có những trẻ bị nhiều hơn 8-9 đợt/năm. Ở nước ta trẻ tiêu chảy bị tử vong thường do mất nước, điện giải và sau đó là suy dinh dưỡng. Suy dinh dưỡng và tiêu chảy tạo thành một vòng xoắn bệnh lý. Tiêu chảy lây bằng đường phân miệng.

Dinh dưỡng cho trẻ bi viêm não Nhật Bản 

Virus viêm não Nhật Bản 

1. Định nghĩa

Tiêu chảy thường được định nghĩa là đi cầu phân lỏng hoặc tóe nước trên 3 lần/24h. Phân lỏng là phân không thành khuôn. Trừ những trẻ bú mẹ, thường đi mỗi ngày một vài lần phân nhão, đối với những trẻ này xác định tiêu chảy thực tế là phải dựa vào tăng số lần hoặc  tăng mức độ lỏng của phân mà các bà mẹ cho là bất thường.

Thời gian bị bệnh của tiêu chảy cấp ít hơn 14 ngày, nếu lớn hơn 14 ngày thì gọi là tiêu chảy kéo dài.

2. Tác nhân gây bệnh

Virus

Rotavirus là một trong các virus gây bệnh tiêu chảy cấp ở trẻ

Rotavirus, adenovirus, enterovirus, sởi norwalkvirus trong đó rotavirus là nguyên nhân chính gây tiêu chảy nặng và đe dọa tính mạng trẻ em dưới 2 tuổi. Ở nước ta theo Viện Pasteur thành phố Hồ Chí Minh, cứ 2 trẻ dưới 5 tuổi bị tiêu chảy thì có 1 trẻ do Rotavirus. Rotavirus có 4 typ huyết thanh, nếu trẻ bị nhiễm một loại trong 4 loại thì vẫn có khả năng nhiễm các loại còn lại. Hiện nay đã có vaccine phòng tiêu chảy do Rotavirus như RotaShield, Rotarix, RotaTeq. Tuổi tối đa dùng liều đầu là 14 tuần tuổi, liều cuối là 8 tháng tuổi. Tuân thủ các chỉ định của việc uống vaccine.

Vi khuẩn

Trực khuẩn E.coli là nguyên nhân gây ra dịch tiêu chảy cấp ở trẻ

Ecoli đường ruột gây 25% tiêu chảy cấp, có nhiều tuýp gây bệnh. Trực trùng gram âm Shigella, Samonella , vi khuẩn tả. Tụ cầu trùng gây tiêu chảy do độc tố.

Ký sinh trùng

Trùng roi Giardia lamblia thường gây ra dịch tiêu chảy vào tháng 7 – 10 hàng năm.

Entamoeba histolytica, giardia lamblia

Ngoài ra còn một số nguyên nhân khác

  • Sai lầm trong chế độ ăn
  • Dị ứng thức ăn – dị ứng đạm sữa bò.
  • Bất dung nạp đường lactose
  • Sử dụng kháng sinh.

3. Triệu chứng của tiêu chảy do các nguyên nhân

Để phân biệt các tác nhân gây bệnh rạch ròi cần đến các chuyên gia về tiêu hóa nhi và các xét nghiệm vi sinh để chẩn đoán xác định.

Tính chất phân, bệnh sử gợi ý nguyên nhân do virus hay vi khuẩn. Ví dụ

  • Nếu trong phân có lẫn nhầy mũi, máu thì thường do tác nhân vi khuẩn nhưng cũng có thể do dị ứng đạm sữa bò.
  • Tính chất phân trong vi khuẩn thường lỏng tóe nước, không nhầy máu, phân có màu vàng hoa cà hoa cải.
  • Có mùi chua đặc biệt trong tiêu chảy do rotavirus trẻ có sốt nhẹ kèm theo nôn một vài ngày.

4. Điều trị tiêu chảy cấp ở trẻ

– Trường hợp tiêu chảy cấp thì nên đưa trẻ đi khám để đánh giá tình trạng mất nước, rối loạn điện giải và tác nhân gây bệnh.

– Trường hợp không có mất nước có thể hướng dẫn bà mẹ điều trị tiêu chảy ở nhà để phòng mất nước với 4 nguyên tắc:

  • Cho uống thêm dịch-dịch bổ sung thêm có thể là ORESOL hoặc thức ăn lỏng như nước súp, nước cơm, nước cháo, nước sạch ở những trẻ không bú mẹ hoàn toàn;
  • Bổ sung kẽm;
  • Tiếp tục cho ăn;
  • Dặn bà mẹ khi nào cần đi khám ngay khi có những biểu hiện như sau: đi ngoài phân lỏng rất nhiều lần, liên tục; nôn tái diễn, trở nên rất khát, ăn uống kém hoặc bỏ bú, trẻ không tốt lên sau 2 ngày điều trị, sốt cao hơn, có máu trong phân.

Trong phác đồ chống mất nước này cần lưu ý với những trẻ bú mẹ cho bú nhiều hơn và lâu hơn mỗi lần bú. Cho trẻ uống thường xuyên từng ngụm nhỏ bằng thìa.

Nếu trẻ nôn, ngừng 10 phút sau đó tiếp tục cho uống nhưng chậm hơn, tiếp tục cho uống cho tới khi trẻ ngừng tiêu chảy.

Bù nước bằng đường uống oresol theo đúng tỷ lệ được khuyến cáo. 

Pha ORS đúng tỷ lệ được hướng dẫn tránh pha đậm đặc hay loãng hơn vì sẽ ảnh hưởng đến hấp thu của ORS ngoài ra có thể làm tăng natri máu gây co giật.

Trường hợp trẻ có biểu hiện của mất nước hoặc mất nước nặng cần được điều trị tại cơ sơ y tế để bù nước, tránh các rối loạn điện giải, huyết động có thể xảy ra.

5. Phòng bệnh

Điều trị tiêu chảy đúng làm giảm nguy cơ tử vong nhưng không làm giảm tỷ lệ mắc bệnh tiêu chảy. Nên mỗi thành viên trong gia đình trẻ cần được hướng dẫn để phòng bệnh tốt nhất.

Những điểm lưu ý trong phòng bệnh tiêu chảy

Nuôi con bằng sữa mẹ giúp con có hệ miễn dịch khỏe mạnh chống lại tác nhân gây bệnh

  • Nuôi con bằng sữa mẹ: Trong 6 tháng đầu của cuộc đời trẻ cần được nuôi dưỡng hoàn toàn bằng sữa mẹ. Nghĩa là trẻ chỉ cần bú sữa mẹ và không cần cung cấp thêm một thức ăn hoặc uống gì khác. Nếu trẻ được nuôi bằng sữa mẹ hoàn toàn sẽ ít mắc bệnh tiêu chảy và tỉ lệ tử vong thấp hơn.
  • Cả thiện nuôi dưỡng bằng thức ăn dặm. Trẻ nên được ăn dặm sau 6 tháng. Tuy nhiên nếu trẻ kém phát triển có thể bổ sung sớm từ 4 tháng tuổi. Thức ăn dặm cần đảm bảo vệ sinh và đầy đủ dinh dưỡng
  • Sử dụng nguồn nước sạch nhất có thể để dùng. Không để cho động vật lại gần nguồn nước. Nguồn nước trong các dụng cụ đựng cần được vệ sinh hàng ngày. Hãy ăn chín, uống sôi.
  • Rửa tay thường quy sau mỗi lần đi vệ sinh, tiếp xúc với phân hay chất tiết của người bệnh. Trước và sau khi chế biến thực phẩm cũng nên vệ sinh tay sạch sẽ bằng xà phòng .
  • Sử dụng hố xí và xử lý phân an toàn. Hố xí cần xây cách xa nguồn nước
  • Tiêm chủng vaccine đầy đủ và uống phòng vaccine rotavirus.

BS Nguyễn Thị Nhung

BS nội trú – Đại học Y Huế

Viêm gan lây qua đường nào

 Phòng tránh viêm não Nhật Bản 

Bình luận

Bình luận


Bài viết cùng chuyên mục

All Rights Reserved thaythuocvietnam.vn 2018 - Design by Dr.Hope