Chủ quan với suy tim phải – hậu quả khó lường

02/04/2021

Suy tim phải tuy không phổ biến như suy tim trái nhưng nếu không điều trị tốt nguy cơ suy tim trái, suy tim toàn bộ hay tử vong là không thể tránh khỏi. Vậy nguyên nhân nào dẫn đến suy tim phải, các biểu hiện ra sao và điều trị suy tim phải như thế nào? Hãy cùng tìm hiểu trong bài viết ngay dưới đây!

Suy tim phải sẽ dẫn đến suy tim trái và suy tim toàn bộ nếu không điều trị tốt

Suy tim phải sẽ dẫn đến suy tim trái và suy tim toàn bộ nếu không điều trị tốt

1. Suy tim phải là gì?

Suy tim phải là tình trạng suy giảm chức năng buồng tim bên phải (tâm thất phải và tâm nhĩ phải). Đây là một trong các loại suy tim, bên cạnh suy tim trái và suy tim toàn bộ.

Bình thường, tâm thất phải cùng các cấu trúc khác của phần tim bên phải chịu trách nhiệm vận chuyển máu đã qua sử dụng (máu nghèo oxy) từ tim trở về phổi để được cấp thêm oxy. Khi tim phải bị suy yếu, buồng tim bên phải đã giảm/mất khả năng bơm máu. Đồng thời, tim cũng không thể chứa đủ máu và máu sẽ chảy ngược vào các tĩnh mạch,  dẫn đến phù và tràn dịch tại các cơ quan.

2. Nguyên nhân gây ra suy tim phải

Nguyên nhân gây suy tim phải khá đa dạng nhưng phần lớn các trường hợp đều bắt nguồn từ suy tim trái.

2.1. Suy tim trái

Suy tim trái làm giảm khả năng bơm máu khiến máu bị ứ đọng tại phổi, làm tăng áp lực động mạch phổi. Điều này làm cản trở quá trình bơm máu từ thất phải lên phổi. Lâu dần sẽ dẫn đến suy tim phải, cuối cùng là suy tim toàn bộ. 

2.2. Bệnh động mạch vành

Bệnh động mạch vành có thể là nguyên nhân trực tiếp dẫn đến suy tim phải hoặc gián tiếp thông qua việc gây suy tim trái. 

Phần lớn những người bị bệnh động mạch vành đều có tình trạng xuất hiện mảng xơ vữa động mạch. Điều này làm giảm lưu lượng máu đến nuôi dưỡng tim gây thiếu máu cơ tim hay nguy hiểm hơn là nhồi máu cơ tim. Lúc này, cơ tim sẽ phải tăng cường hoạt động để đáp ứng nhu cầu máu của cơ thể. Và điều này sẽ khiến cơ tim dần yếu đi.

Bệnh mạch vành là nguyên nhân phổ biến dẫn đến suy tim phải

Bệnh mạch vành là nguyên nhân phổ biến dẫn đến suy tim phải

2.3. Tăng huyết áp

Huyết áp càng cao thì tim càng phải co bóp mạnh hơn để tống máu đi nuôi cơ thể. Theo thời gian, cơ tim buộc phải dày lên, yếu dần đi do phải làm việc gắng sức. 

2.4. Bệnh lý van tim

Một số bệnh lý van tim như hẹp, hở van cũng dẫn đến tình trạng ứ máu tại tim. Ví như hẹp van hai lá gây ứ máu tại nhĩ trái, ứ máu tại phổi dẫn đến tăng áp động mạch phổi. Tình trạng ứ máu lâu ngày cũng dẫn đến suy tim phải. 

2.5. Rối loạn nhịp tim

Rối loạn nhịp tim bao gồm nhịp nhanh, nhịp chậm hoặc loạn nhịp hoàn toàn. Cho dù là loại loạn nhịp nào thì cũng dẫn đến hoặc lượng máu tim bơm không đủ đáp ứng nhu cầu cơ thể hoặc tim phải làm việc quá sức. Nếu tình trạng này không được giải quyết thì tim sẽ suy yếu dần. 

2.6. Dị tật tim bẩm sinh

Một số dị tật tim bẩm sinh là nguyên nhân dẫn đến suy tim như Shunt trái phải, còn ống động mạch… Loại dị tật này làm quá tải thể tích tâm thất phải và làm buồng tim này yếu dần.

2.7. Co thắt màng ngoài tim

Màng ngoài tim là một túi màng bao quanh tim. Tình trạng viêm lặp đi lặp lại hoặc liên tục gây ra tình trạng cứng và dày lên, ngăn tim mở rộng để bơm máu bình thường. 

2.8. Bệnh lý tại phổi

Các bệnh phổi mãn tính như khí phế thũng hoặc thuyên tắc phổi gây ra tăng áp động mạch phổi, dẫn đến tăng gánh nặng cho tâm thất phải. Về lâu dài, áp lực này khiến tâm thất phải hoạt động không hiệu quả, suy tim phải.

Suy tim phải do bệnh phổi còn có tên khác là bệnh tim phổi mạn tính. Nguyên nhân trực tiếp là tăng áp động mạch phổi. Nguyên nhân gián tiếp có thể do COPD, hen phế quản, xơ phổi…

2.9. Các bệnh lý và nguyên nhân khác

Suy tim phải cũng có thể bắt nguồn từ các bệnh lý khác như tiểu đường, bệnh tuyến giáp, bệnh Ebstein, viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn, ngưng thở khi ngủ, HIV… 

3. Nhận biết các triệu chứng suy tim phải

Phù chân là triệu chứng thường gặp ở người bị suy tim phải

Phù chân là triệu chứng thường gặp ở người bị suy tim phải

Các triệu chứng của suy tim phải chủ yếu là do tình trạng ứ trệ tuần hoàn khiến lượng máu trở về tim giảm và ứ đọng ở ngoại vi gây ra. Giai đoạn đấu các triệu chứng biểu hiện kín đáo, khó nhận biết sau đó rầm rộ khi suy tim tiến triển.

Các biểu hiện suy tim phải trên lâm sàng mà người bệnh có thể nhận biết bao gồm:

– Khó thở, đặc biệt khi nằm xuống hoặc làm việc gắng sức. Mức độ khó thở có thể khác nhau ở mức độ suy tim nhưng thường không có cơn khó thở kịch phát như suy tim trái.

– Ho khan, đặc biệt khi về đêm. Khi có hiện tượng ho khạc, đờm đỏ, bọt trắng hay bọt hồng là dấu hiệu phù phổi cấp và cần được cấp cứu ngay.

– Xanh tím: Suy tim phải dẫn đến máu không được cung cấp thêm oxy. Khi nồng độ oxy trong máu thấp, máu có màu đỏ sẫm và được ánh sáng xanh phản chiếu khiến da người bệnh có màu xanh tím nhìn thấy được bằng mắt thường. 

– Phù: Phù do suy tim có thể xuất hiện ở ngoại biên, vùng thấp của cơ thể như chân, mắt cá chân, bàn chân hoặc ở nội tạng (phù bụng hay cổ trướng). 

– Mệt mỏi, chán ăn, đầy chướng bụng, tăng cân…

– Hồi hộp trống ngực, nhịp tim nhanh.

Đau tức vùng gan, do máu bị ứ lại ở gan.

– Tĩnh mạch cổ nổi to và nhìn thấy đập rõ.

– Đi tiểu nhiều, có hiện tượng tiểu đêm.

– Chóng mặt, ngất…

Để chẩn đoán suy tim phải, ngoài dựa vào triệu chứng, các bác sĩ cần làm thêm xét nghiệm để phân biệt với các bệnh lý khác như xơ gan, nhồi máu cơ tim, hội chứng thận hư…

4. Các phương pháp điều trị suy tim phải

Điều trị suy tim phải chủ yếu tập trung làm giảm các triệu chứng cho người bệnh và kiểm soát căn nguyên gây bệnh. Các phương pháp điều trị bao gồm dùng thuốc và can thiệp phẫu thuật.

4.1. Thuốc điều trị suy tim phải

Thuốc điều trị là chỉ định ưu tiên với người bệnh suy tim phải

Thuốc điều trị là chỉ định ưu tiên với người bệnh suy tim phải

Một số thuốc thường được chỉ định trong điều trị suy tim phải bao gồm:

– Thuốc lợi tiểu giúp đào thải lượng nước dư thừa ra ngoài cơ thể, qua đó giúp giảm gánh nặng lên tim và giảm phù. Tùy thuộc vào tình trạng suy tim cụ thể mà bác sĩ có thể chỉ định bạn sử dụng thuốc lợi tiểu giữ kali, thuốc lợi tiểu quai hay thuốc lợi tiểu thiazid.

– Thuốc ức chế men chuyển, chẹn thụ thể angiotensin giúp làm giảm gánh nặng cho tim, đặc biệt với trường hợp suy tim nặng. Các đại diện thường gặp trong nhóm là Perindopril (Coversyl), Captopril (Capoten), Enalapril (Renitec)…

– Thuốc chẹn beta giao cảm để ổn định nhịp tim ở những người bị suy tim phải có kèm rối loạn nhịp tim. Một số thuốc nhóm này được phê duyệt sử dụng trong điều trị suy tim là Bisoprolol, carvedilol và metoprolol succinate dạng phóng thích kéo dài. Nghiên cứu cho thấy các thuốc này có thể giảm khoảng 35% nguy cơ tử vong khi kết hợp với một phác đồ điều trị suy tim tiêu chuẩn.

– Thuốc trợ tim Digitalis để tăng khả năng co bóp của cơ tim. Đây được coi là thuốc điều trị căn bản trong suy tim mạn tính có các rối loạn nhịp như rung nhĩ, cuồng nhĩ, nhịp nhanh kịch phát trên thất…

– Thuốc vận mạch để điều chỉnh các bất ổn về huyết động nhất là khi có kèm tăng áp động mạch phổi. Trong đó, Norepinephrine được lựa chọn để cải thiện tình trạng hạ huyết áp toàn thân và phục hồi tưới máu não, tim và các cơ quan nội tạng. Inotropes, bao gồm dobutamine, levosimendan và milrinone ức chế phosphodiesterase-3 giúp cải thiện sức co bóp và cung lượng tim

– Thuốc chống đông máu như Coumadin thường được sử dụng cho bệnh nhân suy tim có tăng áp động mạch phổi. Điều này là do tăng áp động mạch phổi khiến dòng máu chậm qua hệ tuần hoàn phổi, dẫn đến cục máu đông hình thành ở các mạch máu trong phổi.

Cùng với thuốc điều trị, kết hợp thêm sản phẩm hỗ trợ giúp tăng cường sức khỏe cho trái tim là giải pháp được nhiều chuyên gia đánh giá cao. Bởi nghiên cứu cho thấy, việc bổ sung sản phẩm hỗ trợ có kiểm chứng lâm sàng sẽ giúp giảm triệu chứng suy tim (khó thở, mệt mỏi, đau ngực, ho, phù, hồi hộp), hỗ trợ giảm tần suất nhập viện vì suy tim tiến triển, giảm xơ vữa mạch vành.

Xem thêm

Suy tim có chữa được không? Cách nào giảm nhẹ bệnh

4.2. Điều trị suy tim phải bằng can thiệp phẫu thuật

Can thiệp phẫu thuật cũng có thể được chỉ định cho những bệnh nhân bị suy tim phải do bệnh van tim, hẹp mạch vành, bệnh tim bẩm sinh và tăng huyết áp động mạch phổi mãn tính, huyết khối tắc mạch. Cụ thể: 

– Nong van, thay van, sửa chữa van: Các can thiệp, phẫu thuật này được áp dụng với các trường hợp suy tim do tổn thương van tim (hẹp – hở van tim).

– Đặt stent hoặc làm cầu nối chủ – vành: Với những người bị suy tim phải do tắc hẹp mạch vành, việc đặt stent hoặc phẫu thuật bắc cầu mạch vành sẽ giúp điều trị nguyên nhân từ đó kiểm soát triệu chứng và tiến triển suy tim.

– Liệu pháp tái đồng bộ tim (CRT), hoặc tạo nhịp hai thất: Thường thì máy tạo nhịp hai thất sẽ được kết hợp với máy khử rung tim ICD cho những người bị suy tim giúp tim bơm máu một cách hiệu quả hơn.

– Máy khử rung tim cấy ghép (ICD): ICD được cấy dưới da trong ngực của người bệnh với các dây dẫn qua tĩnh mạch và vào tim. Thiết bị này sẽ điều hòa nhịp tim của bạn hoặc sốc nó trở lại nhịp đập bình thường.

– Các thiết bị hỗ trợ tâm thất (VAD): Thiết bị này được cấy vào bên trong ngực  nhằm giúp tim bơm máu hiệu quả hơn.

– Ghép tim: Phương pháp này được chỉ định cho người suy tim nặng, suy tim giai đoạn cuối không đáp ứng với thuốc hoặc các can thiệp phẫu thuật khác. Ghép tim mất rất nhiều thời gian, phụ thuộc vào nhiều yếu tố và tình trạng thải ghép sau phẫu thuật cũng rất nguy hiểm.

5. Lời khuyên cho người suy tim phải

Nếu bạn đã bị chẩn đoán mắc suy tim phải, điều quan trọng là phải chủ động kiểm soát bệnh. Ngoài các phương pháp điều trị kể trên thì thay đổi lối sống cũng là cách đơn giản giúp bạn bảo vệ trái tim tốt hơn. Theo đó bạn cần chú ý:

  • Ăn một chế độ ăn uống lành mạnh, nhiều trái cây tươi và rau quả, ít chất béo, ít cholesterol để giúp cải thiện các triệu chứng.
  • Giảm lượng muối ăn hàng ngày bằng cách giảm muối khi nêm nếm, nấu nướng, không dùng mì chính, khi chấm nhẹ tay, không ăn dưa muối, cà muối…
  • Duy trì cân nặng hợp lý, kiểm soát tốt huyết áp, đường huyết 
  • Tăng cường hoạt động thể thao. Mỗi ngày bạn nên tập luyện 30 phút, ít nhất 5 ngày mỗi tuần. Cường độ bài tập nên nhẹ nhàng, nếu thấy mệt hãy nghỉ ngơi ngay. 
  • Từ bỏ hút thuốc, cắt giảm rượu hoặc bỏ rượu hoàn toàn
  • Giảm căng thẳng, stress.

Nghĩ đến suy tim phải hay suy tim nói chung, chúng ta thường cảm thấy sợ hãi. Tuy nhiên, nếu hiểu đúng về bệnh và tích cực áp dụng các giải pháp điều trị hiệu quả, bạn hoàn toàn có thể kiểm soát bệnh, tìm lại được cuộc sống như những người bình thường khác.

BS. Thanh Mai

(Visited 248 times, 1 visits today)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *