Hướng dẫn chi tiết cách chăm sóc bệnh nhân suy tim tại nhà

07/04/2021

Chăm sóc bệnh nhân suy tim là một công việc vô cùng quan trọng. Cùng với bác sĩ, sự chăm sóc từ người thân trong gia đình sẽ giúp người bệnh cải thiện triệu chứng khó thở, mệt mỏi, ho, đau ngực tốt hơn. Đây cũng là chìa khóa để họ có thêm động lực điều trị và giảm bớt khó khăn trong sinh hoạt.

Nếu bạn có người thân mắc bệnh suy tim, những hướng dẫn chi tiết sau đây sẽ rất hữu ích với bạn. Chỉ mất chưa đầy 2 phút tìm hiểu, bạn có thể nắm rõ toàn bộ các cách chăm sóc bệnh nhân suy tim từ chế độ ăn đến vận động. Vì thế đừng bỏ lỡ bất cứ thông tin giá trị nào bạn nhé!

Chăm sóc bệnh nhân suy tim đúng cách sẽ giúp tăng chất lượng cuộc sống cho người bệnh

Chăm sóc bệnh nhân suy tim đúng cách sẽ giúp tăng chất lượng cuộc sống cho người bệnh

1. Các triệu chứng cần chú ý khi chăm sóc bệnh nhân suy tim

Các triệu chứng suy tim có thể khác nhau ở mỗi người. Nhưng nếu người bệnh thường xuyên có các biểu hiện dưới đây, bạn cần liên lạc sớm với bác sĩ. Bởi đó là dấu hiệu cảnh báo suy tim đang tiến triển nặng dần.

  • Khó thở: Người bệnh có thể bị hụt hơi, hồi hộp, thở gấp, tức thở, thậm chí phải rướn lên để thở. Suy tim càng nặng mức độ và tần suất xuất hiện triệu chứng này càng tăng. Thậm chí họ còn bị khó thở ngay cả khi nghỉ ngơi, khi nằm ngủ.
  • Mệt mỏi: Tình trạng mệt mỏi, uể oải sẽ khiến người bệnh gặp khó khăn trong sinh hoạt hàng ngày. Những người suy tim độ 3, độ 4 có thể cảm thấy mệt khi thực hiện các hoạt động thông thường như đi bộ, leo cầu thang. 
  • Ho khan: Ho do suy tim thường có tính chất là ho khan, dai dẳng, có thể kèm đờm hoặc bọt hồng. Triệu chứng này thường khiến người bệnh đột ngột tỉnh giấc vào ban đêm và mất ngủ.
  • Phù và tăng cân nhanh chóng: Phù thường xuất hiện đầu tiên ở bàn chân, mắt cá chân và cẳng chân. Khi có triệu chứng này chứng tỏ chức năng thận của người bệnh đã bị ảnh hưởng.
  • Chán ăn hoặc buồn nôn: Người bệnh suy tim có thể bị nôn khi ăn, thậm chí cứ nghĩ tới đồ ăn là cảm thấy buồn nôn. Họ cũng thường xuyên nói rằng mình đã no ngay cả khi trước đó họ chưa ăn gì.
  • Nhịp tim nhanh hoặc không đều

Đặc biệt nếu người bệnh khó thở kéo dài, đau ngực không đỡ khi dùng thuốc, tiểu ít hơn 500ml 1 ngày, da xanh tím, nhợt nhạt, vã mồ hôi, bạn nên cho người bệnh nhập viện điều trị.

2. Chế độ ăn uống tại nhà cho người bệnh suy tim

Người chăm sóc bệnh nhân suy tim cần hiểu rõ người suy tim nên ăn gì, kiêng gì

Người chăm sóc bệnh nhân suy tim cần hiểu rõ người suy tim nên ăn gì, kiêng gì

Chế độ ăn cho người suy tim cần tuân thủ nguyên tắc ít muối, ít chất béo, hạn chế rượu bia chất kích thích và kiểm soát lượng nước nạp vào cơ thể mỗi ngày. Và để đạt được điều này bạn cần:

  • Giảm bớt lượng nước mắm, nước tương, muối, xì dầu, mì chính cho vào thức ăn khi nấu thức ăn cho người bệnh. Tốt nhất là dùng không quá một phần năm thìa cà phê muối cho một bữa ăn.
  • Tránh cho người bệnh suy tim ăn các thực phẩm nhiều muối như đồ muối chua (dưa muối, cà muối…), thực phẩm dễ sinh hơi (trứng, đậu, nước có gas…), thực phẩm đóng hộp, giò chả lạp xưởng chế biến sẵn.
  • Hạn chế để đồ chấm, nước mắm trên bàn ăn của người bệnh.
  • Cho người bệnh ăn nhiều trái cây, rau quả, các chất béo lành mạnh như cá, các loại đậu, thịt gia cầm bỏ da.
  • Ưu tiên chế biến món ăn dưới dạng mềm nhừ, bằng cách luộc hấp ninh thay vì chiên rán xào.
  • Dùng dầu thực vật thay vì mỡ động vật và chỉ cho một lượng nhỏ khi chế biến thức ăn.
  • Tránh để người bệnh uống rượu bia, cà phê hoặc tiếp xúc với khói thuốc
  • Đối với các bệnh nhân suy tim có sử dụng thuốc chống đông kháng vitamin K như Sintrom (Acenocoumarol) và Coumadin (warfarin), nên hạn chế cho người bệnh ăn các loại rau quả có lá màu xanh sẫm màu như: cải bó xôi, bông cải xanh, đậu Hà Lan, đậu xanh, củ cải, mùi tây và rau diếp…
  • Đối với các bệnh nhân suy tim bị phù cần hạn chế nước, chỉ nên cho người bệnh uống nước khi họ nói mình khát đồng thời theo dõi màu sắc nước tiểu của họ. Nếu thấy nước tiểu bị sẫm màu hơn thì có thể tăng lượng nước uống, nước canh trong chế độ ăn hàng ngày của người bệnh đến khi nước tiểu trong trở lại.

Ngoài ra, bạn cũng cần bố trí thời gian các bữa ăn của người bệnh hợp lý, không nên ăn quá gần thời gian ngủ ban đêm. Sau ăn, bạn cần cho người bệnh nghỉ ngơi khoảng 30 phút. 

3. Cách vận động giúp người suy tim tăng lưu thông máu

Vận động là một phần quan trọng trong kế hoạch chăm sóc bệnh nhân suy tim

Vận động là một phần quan trọng trong kế hoạch chăm sóc bệnh nhân suy tim

Người bệnh suy tim thường ngại vận động do hay bị mệt, khó thở, đau ngực khi vận động. Thế nhưng nếu được vận động đúng cách một cách đều đặn, điều này sẽ giúp họ ổn định huyết áp, nhịp tim, mỡ máu, tăng lưu thông máu, thư giãn và cải thiện sức khỏe tốt hơn.

  • Với những bệnh nhân suy tim còn đi lại được và từng vận động trước đó, bạn có thể hướng dẫn người bệnh đi bộ hoặc các động tác căng giãn cơ bắp nhẹ nhàng như xoay cổ, nhún vai, xoay hông, căng giãn bắp tay, lưng… Trường hợp bệnh nhân suy tim nặng, bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ về các bài tập phù hợp. Nếu bệnh nhân phải nằm một chỗ, hãy giúp đỡ họ vận động bằng cách thường xuyên xoa bóp tay chân và giúp họ xoay trở mình.
  • Khi mới bắt đầu tập, cần tập nhẹ nhàng sau đó tùy theo đáp ứng của người bệnh để tăng dần cường độ.
  • Không nên cho người bệnh tập những bài tập đòi hỏi gắng sức nhiều, có tính đối kháng cao, khiêng vác nặng hay dễ va chạm như nâng tạ nặng, chạy bộ đường dài.
  • Nên tập vào những thời gian cố định trong ngày để tạo thói quen nhưng không tập ngay sau bữa ăn hoặc khi đói.
  • Theo dõi biểu hiện của người bệnh trong quá trình tập luyện. Nếu thấy người bệnh có dấu hiệu khó thở, chóng mặt, đau ngực, buồn nôn, mệt mỏi kéo dài… phải dừng tập ngay và giảm cường độ trong các lần tập kế tiếp.
  • Uống 1 tách nước trước và sau khi tập để tránh mất nước.
  • Luôn cho người bệnh khởi động, làm ấm cơ thể trước khi vào bài tập.
  • Tránh tập luyện khi người bệnh không khỏe hoặc trong môi trường quá nóng, quá lạnh.

Để tăng hứng thú và động lực tập luyện cho người bệnh, mẹo nhỏ cho bạn là hãy chọn bài tập mà họ ưa thích và cùng vận động với họ.

4. Cách chăm sóc người bệnh suy tim để giảm nhẹ triệu chứng

Các triệu chứng của suy tim như khó thở, ho, phù… khiến người bệnh cảm thấy mệt mỏi, đôi khi là bất lực. Một số gợi ý nhỏ dưới đây sẽ giúp khắc phục phần nào các triệu chứng đó.

Kế hoạch chăm sóc bệnh nhân suy tim cần có các mẹo giúp bệnh nhân giảm khó thở, ho, mệt mỏi.

Kế hoạch chăm sóc bệnh nhân suy tim cần có các mẹo giúp bệnh nhân giảm khó thở, ho, mệt mỏi.

4.1. Cách giảm khó thở, ho khan

Bạn có thể giúp bệnh nhân suy tim dễ thở hơn và đỡ ho bằng cách kê cao gối hoặc cho người bệnh ngủ ở tư thế nằm nghiêng. Việc duy trì nhiệt độ phòng ngủ mát mẻ, cho người bệnh mặc quần áo mềm, thoáng, không bó sát cũng phần nào giúp cải thiện các triệu chứng khó chịu này.

Trường hợp người bệnh quá khó thở và ho nhiều, hãy báo với bác sĩ để được kê đơn thuốc loãng đờm, an thần, giảm đau hoặc sử dụng bình thở oxy tại nhà.

Một nghiên cứu đăng tải trên tạp chí Dinh dưỡng trị liệu Canada năm 2014 cho thấy, sử dụng sản phẩm hỗ trợ tăng cường sức khỏe trái tim có kiểm chứng lâm sàng cũng là cách giúp giảm nhẹ các triệu chứng suy tim. Theo nghiên cứu, những người bệnh suy tim dùng sản phẩm hỗ trợ này cùng thuốc điều trị sẽ có:

  • Mức độ cải thiện khó thở, đau ngực, ho khan, mệt mỏi tốt hơn.
  • Chỉ số mỡ máu, huyết áp, đặc biệt là phân suất tống máu EF gần với ngưỡng cho phép hơn.
  • Tần suất phải nhập viện vì suy tim tiến triển giảm rõ rệt.

Nếu bạn có người thân mắc bệnh suy tim, đây sẽ là một gợi ý hữu ích bạn có thể tham khảo để giúp người thân của mình đi lại, sinh hoạt dễ dàng thoải mái hơn.

4.2. Cách khắc phục tình trạng mất ngủ

Để giúp người bệnh dễ ngủ và ngủ ngon hơn, bạn nên giữ cho phòng ngủ của người bệnh yên tĩnh, tối và thoáng khí. Trước khi đi ngủ 30 phút, không nên cho người bệnh ăn khuya hoặc uống quá nhiều nước. Việc nhắc bệnh nhân đi ngủ vào những giờ cố định trong ngày cũng phần nào tạo ra thói quen ngủ đúng giờ cho họ.

Xem thêm

Bệnh suy tim có nguy hiểm không? Biết cách bạn có thể sống khỏe

4.3. Cách giảm triệu chứng phù nề

Bản thân chế độ ăn nhạt đã giúp giảm phù do suy tim. Tuy nhiên, để cải thiện triệu chứng này tốt hơn, người chăm sóc nên hỗ trợ thêm cho bệnh nhân bằng 2 cách. Thứ nhất là nhắc hoặc cho người bệnh dùng thuốc lợi tiểu đúng theo hướng dẫn của bác sĩ. Thứ hai là không cho người bệnh đi bít tất chật hoặc tất cao đến đầu gối, đùi.

Tuân thủ dùng thuốc lợi tiểu theo chỉ dẫn bác sĩ sẽ giúp người suy tim giảm phù

Tuân thủ dùng thuốc lợi tiểu theo chỉ dẫn bác sĩ sẽ giúp người suy tim giảm phù

4.4. Cách giảm táo bón, chán ăn

Cách tốt nhất giúp người bệnh suy tim giảm táo bón là dùng thuốc, có thể là thuốc uống, đặt trực tràng hoặc thụt rửa. Bên cạnh đó, bạn có thể cho người bệnh ăn nhiều chất xơ hơn và vận động một cách hợp lý để tăng nhu động ruột.

Trường hợp người bệnh bị chán ăn, hãy chia nhỏ bữa ăn và bổ sung khoảng 100ml sữa không đường, sữa tách béo vào các bữa phụ nếu người bệnh không phải hạn chế nước.

4.5. Cách cải thiện tình trạng đi tiểu nhiều lần

Gia đình cần tránh cho người bệnh ăn các thức ăn có khả năng kích thích bàng quang hoặc có tác dụng như thuốc lợi tiểu như cà phê, nước ngọt rượu, đường mật, socola, cà chua, gia vị. Đồng thời, hãy chia lượng nước uống nhiều vào ban ngày và ít về chiều tối để tránh đi tiểu đêm.

4.6. Cách chăm sóc khi người bệnh có dấu hiệu xanh tím

Nếu người bệnh có dấu hiệu xanh tím (dấu hiệu chứng tỏ độ bão hòa oxy trong máu bị giảm), người chăm sóc bệnh nhân suy tim cần:

  • Để người bệnh nằm nghỉ ngơi trên giường.
  • Sử dụng thuốc trợ tim và thuốc giãn mạch theo chỉ định của bác sĩ

Lưu ý: Khi dùng thuốc gia đình cần chú ý theo dõi huyết áp, nhịp tim và tác dụng phụ của thuốc.

4.7. Cách giúp người bệnh giảm lo lắng, căng thẳng

Sức khỏe giảm sút nghiêm trọng khiến cho người bệnh suy tim lo sợ và dễ bị trầm cảm hơn. Mặc dù bác sĩ có thể kê đơn thuốc chống trầm cảm nhưng gia đình vẫn nên thường xuyên trò chuyện để người bệnh bớt lo lắng. Nếu người bệnh vẫn di chuyển được, hãy dìu họ đi dạo hoặc đơn giản cho họ ngồi nghỉ ngơi ở các nơi thoáng đãng, không khí trong lành.

Trên đây là những điều cần biết trong quá trình chăm sóc bệnh nhân suy tim. Dù không thể thay thế vai trò thuốc điều trị nhưng nếu được chăm sóc tốt, người bệnh suy tim sẽ hồi phục nhanh và có cuộc sống thoải mái hơn.

BS. Nguyễn Thị Nga

(Visited 45 times, 1 visits today)

(Visited 45 times, 1 visits today)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *