Hướng dẫn điều trị tăng huyết áp

09/06/2021

Tăng huyết áp thường được ví như “kẻ giết người thầm lặng” bởi triệu chứng bệnh nghèo nàn nhưng lại gây ra rất nhiều biến chứng nghiêm trọng. Nếu không kiểm soát tốt. người bệnh tăng huyết áp có thể bị mù lòa, suy tim, nhồi máu cơ tim, đột quỵ đe dọa tính mạng và làm giảm trầm trọng chất lượng cuộc sống. Điều trị tăng huyết áp sớm là hết sức cần thiết nhằm ngăn ngừa các rủi ro này.

Cao huyết áp là căn bệnh nguy hiểm, cần điều trị sớm

Cao huyết áp là căn bệnh nguy hiểm, cần điều trị sớm

Tăng huyết áp (cao huyết áp, bệnh lên máu, tăng xông) hiện nay đang được điều trị thay đổi lối sống kết hợp sử dụng thuốc khi cần. Lựa chọn phác đồ điều trị nào được quyết định dựa trên việc bệnh nhân đang ở mức tăng huyết áp nào. 

Ví dụ với bệnh nhân huyết áp bình thường cao 130 – 139/85 – 89 mmHg, không có nguy cơ cao (mắc kèm bệnh tim mạch khác) thì chỉ cần thay đổi lối sống. Nhưng các bệnh nhân tăng huyết áp độ II, III (chỉ số từ 160/100 mmHg trở lên), cần chỉ định dùng thuốc ngay kết hợp thay đổi lối sống. Mục tiêu cuối cùng là duy trì huyết áp người bệnh trong mức cho phép và giảm thiểu các biến chứng do tăng huyết áp gây ra.

Chỉ số huyết áp đích cho hầu hết các bệnh nhân không có nguy cơ cao là < 140/90 mmHg. Tuy nhiên tùy theo tuổi, yếu tố nguy cơ (đái tháo đường, bệnh mạch vành, bệnh thận mạn, tiền sử đột quỵ, thiếu máu não thoáng qua TIA…) khả năng dung nạp, ranh giới đích điều trị huyết áp có thể thay đổi:

  • Huyết áp tâm thu: Đích trong khoảng 120 – 130 mmHg nếu người bệnh dung nạp tốt, tuổi từ 18 – 64 hoặc từ < 140 đến 130 mmHg nếu người bệnh dung nạp tốt, cao tuổi (65 tuổi)
  • Huyết áp tâm trương:  Đích < 80 đến 70 được khuyến cáo với mọi người bệnh bất kể độ tuổi, yếu tố nguy cơ.

1. Thay đổi lối sống điều trị tăng huyết áp

Tất cả các hướng dẫn điều trị tăng huyết áp đều khẳng định: Thay đổi lối sống là giải pháp cốt lõi, áp dụng trong mọi giai đoạn tăng huyết áp. Giải pháp này cần được thực hiện ngay từ khi huyết áp của bạn rơi vào ngưỡng bình thường cao, tiền tăng huyết áp. Thay đổi lối sống ở người bị tăng huyết áp bao gồm:

Giảm cân

Những người tiền tăng huyết áp, tăng huyết áp bị thừa cân, béo phì phải lên kế hoạch giảm cân. Mục tiêu là duy trì chỉ số khối cơ thể (= cân nặng (kg) : chiều cao (m) : chiều cao (m)) trong khoảng 20 – 25 kg/m2, vòng eo < 94 với nam và < 80 với nữ.

Nghiên cứu cho thấy mỗi 10kg cân nặng giảm, huyết áp sẽ giảm 5-10 mmHg và người bệnh ít bị biến chứng tim mạch hơn.

Nếu bị thừa cân, bạn cần giảm cân để hỗ trợ điều trị huyết áp

Nếu bị thừa cân, bạn cần giảm cân để hỗ trợ điều trị huyết áp

Giảm muối

Theo khuyến cáo, người tăng huyết áp chỉ nên dung nạp dưới 2.3 g Natri mỗi ngày, tương đương dưới 5g muối ăn. Để thực hiện đúng khuyến cáo này, bạn có thể áp dụng nguyên tắc “Cho bớt muối – Chấm nhẹ tay – Giảm ngay đồ mặn”

  • Cho bớt muối: Hạn chế lượng muối, bột canh, nước mắm, mì chính… khi chế biến thức ăn, tối đa không quá 1/5 thìa cà phê muối cho một bữa ăn của một người một ngày. Có thể sử dụng các gia vị khác như tiêu, ớt, chanh để tăng độ ngon cho món ăn.
  • Chấm nhẹ tay: Pha loãng nước mắm, nước tương và muối chấm trên bàn ăn, không chấm ngập thức ăn vào nước chấm, không chấm các món ăn vốn đã chứa nhiều muối như thịt kho, cá kho, dưa muối…
  • Giảm ngay đồ mặn: Không ăn các thực phẩm nhiều muối như dưa muối, cà muối, thực phẩm chế biến sẵn, đồ muối khô… Nên tự nấu ăn ở nhà thay vì mua đồ ăn sẵn

Ăn uống lành mạnh

Người bị huyết áp cao hoặc những người có nguy cơ cao bị cao huyết áp nên ăn càng ít chất béo bão hòa, chất béo chuyển hóa và đường tinh chế càng tốt. Nên ăn nhiều ngũ cốc nguyên hạt, thực phẩm giàu chất xơ, trái cây tươi, thịt gia cầm/cá không da, sữa ít béo, đặc biệt là các loại rau củ có chứa nhiều nitrat, magie, canxi và kali như rau lá, củ cải đường, quả bơ, các loại hạt, đậu…

Chế độ ăn được chứng minh tốt cho người tăng huyết áp mà bạn có thể tham khảo là chế độ ăn địa trung hải (DASH).

Hạn chế rượu bia

Ngay cả khi khỏe mạnh, rượu cũng có thể khiến huyết áp tăng lên đột ngột. Bệnh nhân tăng huyết áp tốt nhất không nên sử dụng rượu bia. Trường hợp không thể từ chối, giới hạn rượu là 2 ly cho nam và 1.5 ly cho nữ. Mỗi ly tương ứng với 10g rượu.

Từ chối rượu bia sẽ giúp bạn kiểm soát huyết áp tốt hơn

Từ chối rượu bia sẽ giúp bạn kiểm soát huyết áp tốt hơn

Không hút thuốc 

Thuốc lá làm tổn thương mạch máu, tích tụ mảng bám trong động mạch gây tăng huyết áp. Người cao huyết áp bị nghiện thuốc lá nên trao đổi với bác sĩ để được hỗ trợ tham gia các chương trình cai thuốc lá.

Tập thể dục thường xuyên

Các bài tập như aerobic, đi bộ giúp giảm huyết áp, kiểm soát cân nặng và giữ tinh thần thoải mái hơn. Bệnh nhân tăng huyết áp nên đi bộ nhanh ít nhất 30 phút mỗi ngày trong 5 – 7 ngày mỗi tuần để rèn luyện thể lực.

Giảm căng thẳng và giữ ấm

Nghiên cứu cho thấy căng thẳng kéo dài có thể làm tăng huyết áp. Khi bị cao huyết áp, bạn nên ngồi thiền hoặc tập yoga để thư giãn tâm lý. Ngoài ra, bạn cũng nên giữ ấm cơ thể, tránh bị lạnh đột ngột ví dụ như tập thể dục quá sớm để tránh huyết áp tăng đột ngột nguy hiểm.

Trong thập niên gần đây, có tỷ lệ lớn bệnh nhân tăng huyết áp, tim mạch ở châu Á, trong đó có Việt Nam bổ sung thêm sản phẩm từ thảo dược vào kế hoạch kiểm soát huyết áp của mình. Dù không thể thay thế thuốc Tây hay thay đổi lối sống nhưng khi sử dụng thêm TPCN Ích Tâm Khang thì người bệnh đã có những thay đổi tích cực về sức khỏe.

TPCN Ích Tâm Khang là một trong số ít sản phẩm hỗ trợ tim mạch đã được kiểm chứng tại bệnh viện lớn và đăng tải kết quả nghiên cứu trên Tạp chí Dinh dưỡng Trị liệu Canada. Đây là một tiêu chí quan trọng giúp Ích Tâm Khang được đánh giá cao từ giới chuyên môn cũng như sự tin tưởng từ người bệnh tim mạch.

Theo đó, khi người bệnh tim mạch, tăng huyết áp sử dụng thêm TPCN Ích Tâm Khang cùng với thuốc tây sẽ giúp:

  • Hỗ trợ ổn định huyết áp, giảm mệt mỏi, khó thở, đau ngực.
  • Giúp phòng suy tim, nhồi máu cơ tim, xơ vữa động mạch, giảm cholesterol máu.
  • Giúp tăng khả năng gắng sức, giảm tần suất nhập viện.

Mọi thông tin về Ích Tâm Khang và đánh giá của người sử dụng về sản phẩm này, bạn có thể đọc bài viết TPCN Ích Tâm Khang – Lựa chọn hàng đầu cho người bệnh tim mạch, suy tim hoặc gọi tới số 0983.103.844.

*Lưu ý: sản phẩm không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh

Thông tin do nhãn hàng cung cấp

2. Điều trị tăng huyết áp bằng thuốc Tây Y

Các cập nhật mới nhất về điều trị tăng huyết áp như JNC 8, Chep, Nice đều khuyến cáo nên phối hợp thuốc cùng thay đổi lối sống sớm để kiểm soát huyết áp và hậu quả của bệnh. Tùy từng tình trạng, mức độ bệnh mà người bệnh sẽ được chỉ định một hay phối hợp các thuốc khác nhau.

Thông thường, với tăng huyết áp độ 1, bác sĩ sẽ ưu tiên chỉ định nhóm thuốc lợi tiểu thiazide liều thấp, thuốc ức chế men chuyển, thuốc chẹn kênh canxi tác dụng kéo dài và thuốc chẹn kênh beta giao cảm (nếu người bệnh không có chống chỉ định).

Tăng huyết áp từ độ 2 trở lên, người bệnh cần phối hợp 2 loại thuốc (thuốc lợi tiểu, thuốc chẹn kênh canxi, thuốc ức chế men chuyển, thuốc ức chế thụ thể AT1 của angiotensin II, thuốc chẹn kênh beta). 

2.1. Các nhóm thuốc điều trị tăng huyết áp

Các nhóm thuốc thường được bác sĩ chỉ định trong điều trị tăng huyết áp bao gồm:

Thuốc lợi tiểu

Nhóm thuốc lợi tiểu là thuốc đầu tay trong điều trị tăng huyết áp. Thuốc lợi tiểu có tác dụng giúp thận tăng cường đào thải Natri và nước ra khỏi cơ thể. Điều này làm giảm lưu lượng máu cần đi qua các mạch máu nên có tác dụng hạ huyết áp

Có ba loại thuốc lợi tiểu chính bao gồm thuốc lợi tiểu thiazide, thuốc lợi tiểu tiết kiệm kali, thuốc lợi tiểu quai. Trong đó, thuốc lợi tiểu thiazide thường có ít tác dụng phụ hơn hai loại còn lại và thường được dùng trong khi điều trị cho bệnh nhân tăng huyết áp giai đoạn đầu.

Thuốc lợi tiểu là chỉ định đầu tay trong điều trị tăng huyết áp

Thuốc lợi tiểu là chỉ định đầu tay trong điều trị tăng huyết áp

Thuốc chẹn beta giao cảm

Thuốc chẹn beta có tác dụng giảm nhịp tim và lực bơm máu từ tim. Từ đó làm giảm huyết áp của người bệnh. Ngoài ra, thuốc chẹn beta cũng được sử dụng trong điều trị rối loạn nhịp tim. 

Các thuốc chẹn beta dùng cho bệnh nhân tăng huyết áp gồm atenolol propranolol, metoprolol tartrate, metoprolol succinate, carvedilol.

Thuốc ức chế men chuyển Angiotensin (ACE)

Thuốc ức chế men chuyển giúp cơ thể sản xuất hormone angiotensin II ít hơn. Angiotensin II sản sinh quá nhiều sẽ gây hẹp mạch máu dẫn đến tăng huyết áp. Lotensin, capoten, vasotec, monopril là một số loại thuốc thường được dùng cho bệnh nhân tăng huyết áp.

Thuốc chẹn thụ thể Angiotensin II (ARB)

ARB ngăn chặn hoạt động của enzym Angiotensin lên mạch máu giúp mạch máu không bị thu hẹp lại. Điều này khiến huyết áp giảm xuống. Các thuốc chẹn thụ thể Angiotensin II thường được kê đơn cho bệnh nhân tăng huyết áp bao gồm atacand, teveten, avapro, cozaar, micardis, diovan.

Thuốc chẹn kênh canxi

Sự vận chuyển canxi ra vào tế bào là điều cần thiết cho hoạt động của các cơ. Thuốc chẹn kênh canxi hạn chế canxi xâm nhập vào tế bào cơ trơn của tim và động mạch. Thuốc có tác dụng làm giảm mạch nhanh làm giảm huyết áp nhanh chóng. 

Một số loại thuốc chẹn kênh canxi bao gồm amlodipine, felodipine, diltiazem, isradipine,…

Thuốc đồng vận trung ương

Thuốc động vận trung ương hay còn gọi là thuốc ức chế trung tâm. Thuốc có tác dụng ngăn não gửi tiến hiệu đến tim làm tăng nhịp tim và làm hẹp mạch máu. Thuốc đồng vận trung ương được dùng điều trị tăng huyết áp bao gồm catapres, wytensin, tenex.

Thuốc giãn mạch

Thuốc giãn mạch làm giãn các cơ ở thành mạch máu, đặc biệt ở các tiểu động mạch. Thuốc mở rộng các mạch máu và giúp quá trình lưu thông máu dễ dàng hơn giúp giảm huyết áp. 

Người bệnh tăng huyết áp cần uống thuốc đúng giờ

Người bệnh tăng huyết áp cần uống thuốc đúng giờ

Xem thêm

Thuốc hạ huyết áp Coversyl: Tác dụng phụ và cách dùng an toàn

2.2. Lưu ý khi sử dụng thuốc điều trị tăng huyết áp

  • Tuân thủ chặt chẽ phác đồ điều trị. Điều trị cao huyết áp là điều trị suốt đời, do đó người bệnh không tự ý ngưng thuốc, đổi thuốc, kể cả khi huyết áp đã về mức cho phép. 
  • Uống thuốc đều đặn, đúng giờ. Tốt nhất nên uống thuốc điều trị huyết áp vào buổi sáng, cùng thời điểm giữa các ngày.
  • Không chủ quan, ỷ lại hoàn toàn vào thuốc. Chế độ sống lành mạnh cần được kết hợp song song cùng thuốc điều trị.
  • Kiểm tra huyết áp thường xuyên để theo dõi đáp ứng thuốc. Nếu sau 1 thời gian dùng thuốc, huyết áp vẫn không giảm, cần báo cho bác sĩ để được đổi liều hoặc loại thuốc.
  • Theo dõi phản ứng của cơ thể trong quá trình dùng thuốc. Khi có dấu hiệu bất thường, cần báo ngay với bác sĩ hoặc tới cơ sở y tế gần nhất để kiểm tra.

Điều trị tăng huyết áp là quá trình suốt đời và cần được cá nhân hóa theo từng người bệnh. Vì thế, mỗi người bệnh đều cần chủ động thay đổi chế độ sinh hoạt của mình, áp dụng các cách điều trị tăng huyết áp không dùng thuốc và sử dụng thuốc theo đơn của bác sĩ.

*Lưu ý: sản phẩm không phải là thuốc, không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

BS. Vũ Thị Anh Đào

Tài liệu tham khảo:

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4106550/ 

https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/high-blood-pressure/diagnosis-treatment/drc-20373417 

https://www.healthline.com/health/high-blood-pressure-hypertensiontreatment#takeaway 

(Visited 3.868 times, 82 visits today)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *