Nguyên nhân tai biến mạch máu não – Hiểu để sống khỏe

03/09/2021

Có nhiều nguyên nhân tai biến mạch máu não thường hay gặp. Tai biến mạch máu não có thể gây ra bởi các bệnh lý nền hoặc do các triệu chứng đột ngột. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp những kiến thức giúp bạn hiểu rõ nguyên nhân tai biến mạch máu não và những cách phòng ngừa tai biến hiệu quả. 

1. Nguyên nhân tai biến mạch máu não

Nguyên nhân tai biến mạch máu não không đâu khác chính là do mạch máu não (hệ mạch cấp máu cho não bộ về mặt giải phẫu). Mạch máu có nhiều vai trò đối với cơ thể của chúng ta. Trong đó, cơ bản nhất hệ thống các mạch máu đóng vai trò như đường  ống dẫn đưa máu đi khắp cơ thể (gọi đơn giản là chức năng vận chuyển). Khi chức năng này của hệ mạch não mất đi chính là căn nguyên dẫn tới tai biến mạch máu não. 

Nguyên nhân tai biến mạch máu não

Nguyên nhân tai biến mạch máu não

Có 2 cơ chế làm mất đi chức năng vận chuyển này của hệ mạch não và cũng căn cứ vào đó để chia thành các loại bệnh, các phương pháp điều trị có thể áp dụng: 

1.1 Tắc mạch – thể nhồi máu não (chiếm 82-92% các trường hợp)

Thường do cục máu đông

Có thể là cục máu đông hình thành tại chỗ, lớn dần gây tắc mạch hoặc cục  máu đông này được hình thành nơi khác (tim, mạch cảnh, động mạch đốt  sống,…) nứt vỡ, bong ra theo dòng máu đi đến nơi khác gây tắc mạch máu các chi, đến mạch não gây tắc mạch não và hậu quả là tai biến.

Cục máu đông bất thường gây tắc động mạch chủ yếu được hình thành theo 2  cơ chế sau: 

Do quá trình vữa xơ mạch máu

Mảng xơ vữa sau khi hình thành và phát triển có thể: Lớn dần lên gây hẹp tại chỗ và làm hạn chế lưu lượng máu đi qua. Cũng có trường hợp mảng xơ vữa vỡ ra, trôi theo đường vận chuyển của máu làm tổn thương các cơ quan bên dưới. Đồng thời tổn thương tế bào nội mô làm gia tăng quá trình đông máu. Chính điều này gây nguy cơ tại cục máu đông làm chít hẹp, tắc mạch máu.

Xuất huyết bên trong mảng xơ vữa: Do máu từ lòng mạch thoát vào qua vị trí tổn thương hoặc do vỡ các mạch máu mới sinh ra trong lòng mảng xơ vữa. Kết quả gây phình to mảng xơ vữa làm chít hẹp lòng mạch. 

Calci hóa: Các tế bào hoại tử kích thích lắng đọng calci trong mảng xơ vữa làm thành mạch trở nên cứng và giòn hơn. 

Do cục đông được hình tại tim

Gặp trong các bệnh lý về: 

  • Van tim: Hẹp, hở, van tim nhân tại.
  • Cơ tim: Luồng thông trong tim, sau nhồi máu cơ tim (rối loạn  vận động vùng thành tim), rối loạn nhịp (đặc biệt là rung  nhĩ), bệnh cơ tim giãn,… 
  • Màng tim: Viêm nội tâm mạc nhiễm khuẩn,… 

Cơ chế chung: Xuất hiện sự rối loạn dòng chảy trong tim (dòng chảy rối, dòng chảy chậm- ứ máu buồng tim,…) tạo điều kiện thương và làm gia tăng tình trạng tụ máu . Hậu quả là huyết khối buồng tim được hình thành. 

Nguyên nhân tai biến mạch máu não khác

Ngoài ra, còn nhiều nguyên nhân ít gặp gây nhồi máu não khác như:

  • Bóc tách động mạch não: Chiếm 5% các trường hợp nhồi máu não, hay gặp ở người trẻ 25-45 tuổi. 
  • Rối loạn đông máu. 
  • Bệnh lý gây tăng độ nhớt của máu: Đa hồng cầu, tăng tiểu cầu tiên phát, đa u tủy xương,… 
  • Loạn sản xơ cơ thành mạch. 
  • Viêm động mạch: Gặp ở các bệnh tạo keo, Takayashu,… Moya-Maya: tắc động mạch đa giác Willis.

1.2. Vỡ mạch máu – đột quỵ não thể xuất huyết (chiếm 8-18% các trường hợp)

Gồm 2 loại chính: Xuất huyết nội sọ và xuất huyết dưới nhện.

– Nguyên nhân:

70-80% nguyên nhân do tăng huyết áp: Máu chảy trong động mạch có xu hướng đẩy thành động mạch giãn ra, lực đẩy đó được gọi là huyết áp. Huyết áp tăng cao đồng nghĩa với lực đẩy này càng mạnh, nếu sức bền thành mạch không đủ để đáp ứng tình trạng này, vỡ mạch là điều tất yếu sẽ xảy ra. 

Nguyên nhân khác: 

  • Dị dạng mạch não (túi phồng động mạch, thông động tĩnh  mạch,…) 
  • Rối loạn đông máu: Do các rối loạn bẩm sinh hoặc thứ phát do bệnh lý (gan, hệ tạo máu, thận,…), do dùng thuốc,… 
  • Bệnh mạch máu não nhiễm tinh bột, u não, viêm mạch não,… 

2. Dự phòng tai biến mạch máu não

Vậy, nhìn chung có 3 nguyên nhân tai biến mạch máu não là: Xơ vữa mạch máu, huyết khối hình thành trong buồng tim và tăng huyết áp. Kiểm soát tốt các bệnh lý trên chính là cách để chúng ta có thể dự phòng biến cố xảy ra. Bằng các phương pháp: 

Điều trị: Tùy theo nguyên nhân sẽ có những phương pháp điều trị nội khoa, ngoại khoa thích hợp. Đòi hỏi người bệnh phải đến cơ sở ý tế để được thăm khám và cá thể hóa điều trị. 

Phòng ngừa tai biến mạch máu não

Phòng ngừa tai biến mạch máu não

Xem thêm

Sử dụng các loại thuốc điều trị sau tai biến mạch máu não an toàn

Điều trị tại nhà: Lối sống văn minh và lành mạnh.

  • Không hút thuốc lá, thuốc lào, kể cả thuốc lá điện tử (được chứng minh khả năng gây tổn thương đa cơ quan, trong đó có tế bào nội mạc trong bệnh cảnh vữa xơ động mạch). 
  • Hạn chế các chất kích thích: Rượu, bia (< 40ml rượu 40% hoặc  <354 ml bia 5% đối với nữ; < 80ml rượu 40% hoặc < 700ml bia  5% đối với nam giới). 
  • Chế độ ăn lành mạnh: Nhiều rau xanh, đủ màu sắc, ưu tiên các loại hạt thô, dầu thực vật giàu acid béo không no. Bổ sung các chất khoáng vi lượng,… 
  • Hạn chế các loại thực phẩm giàu cholesterol như nội tạng động vật, đồ ăn chiên ở nhiệt độ cao,… Cân đối thịt đỏ và thịt trắng cũng như giữa lượng thịt và tôm, cá,… Tránh sử dụng các thực phẩm chế biến sẵn, thức ăn nhanh, thức ăn đóng hộp, đồ uống có gas, nước ngọt,… 
  • Tích cực vận động và duy trì cân nặng: Hoạt động thể lực ít nhất 150 phút/tuần (nên hoạt động thể lực mỗi 30-60 phút/ ngày trong suốt 5-7 ngày) chỉ số khối cơ thể BMI lý tưởng từ 18,5 -22,9  kg/m2. Duy trì vòng bụng <90cm ở nam và <80cm ở nữ). 
  • Khám sức khỏe định kỳ tốt nhất là 6 tháng/lần. Để kịp thời phát hiện bệnh ở giai đoạn sớm nâng cao hiệu quả kiểm soát bệnh, vì các biến chứng thường xuất hiện sau thời gian dài bệnh không được phát hiện và kiểm soát tốt.

BS. Trương Hậu

(Visited 32 times, 1 visits today)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *