Nhận biết viêm não Nhật Bản qua từng giai đoạn

Viêm não Nhật Bản là bệnh lý do virus gây nên, tấn công chủ yếu vào hệ thần kinh gây nên nhiều loại tổn thương ở não bộ. Bệnh gây ra nhiều biến chứng, di chứng nặng nề thậm chí có thể tử vong. Làm thế nào để phát hiện sớm và điều trị kịp thời bệnh lý nguy hiểm này, hãy cùng tìm hiểu qua bài viết này nhé!

Biểu hiện của viêm não Nhật Bản ở trẻ em

Ở trẻ em, bệnh diễn biến qua các thời kỳ:

Thời kỳ ủ bệnh

Giai đoạn này kéo dài từ 5-15 ngày

Thời kỳ khởi phát

Viêm não Nhật Bản ở trẻ

Viêm não Nhật Bản ở trẻ

Giai đoạn kéo dài 1-2 ngày với việc xuất hiện đột ngột các triệu chứng:

  • Sốt cao từ 39-40 độ, nôn, nhức đầu, có thể gặp co giật kiểu động kinh.
  • Trẻ có thể có tình trạng rối loạn ý thức từ nhẹ đến nặng: li bì, kích thích vật vã hoặc hôn mê.
  • Có các biểu hiện về hô hấp như: ho, nghe phổi có ran nổ, ran ẩm.
  • Các triệu chứng về tiêu hóa có thể gặp là: đau bụng, tiêu chảy.

Thời kỳ toàn phát

Kéo dài 3-4 ngày với các triệu chứng:

Triệu chứng về thần kinh

Xuất hiện những cơn co vặn

Có thể có liệt nửa người hoặc liệt tứ chi, ngoài ra còn có thể xuất hiện triệu chứng run.

Triệu chứng tâm thần

Xuất hiện những cơn co giật kiểu động kinh

Trẻ có thể có triệu chứng của liệt các dây thần kinh sọ như: Lác trong, lác ngoài, uống nước rơi vãi, méo miệng…

Rối loạn ý thức ở các mức độ khác nhau từ ngủ gà, bán hôn mê đến hôn mê sâu.

Rối loạn thần kinh thực vật

Các biểu hiện như sốt cao 39-40 độ, tăng tiết đờm dãi, vã mồ hôi, da lúc đỏ lúc tái, rối loạn nhịp thở.

Rối loạn cơ vòng

Trẻ còn có thể có biểu hiện đại tiểu tiện không tự chủ.

Biểu hiện viêm não Nhật Bản ở người lớn

Ở người lớn bệnh khởi phát từ từ, tuy nhiên cũng có một số trường hợp khởi phát nhanh với cơn đột quỵ.

Giai đoạn khởi phát

Viêm não Nhật Bản ở người lớn

Viêm não Nhật Bản ở người lớn

Đa số trường hợp khởi phát từ từ với các triệu chứng:

Các biểu hiện rối loạn về tâm thần đa dạng

  • Nhức đầu, mệt mỏi, nấc, ngáp ngắn ngáp dài hoặc toát mồ hôi.
  • Có trường hợp bắt đầu bằng liệt nửa người kiểu tai biến mạch máu não.

Số ít trường hợp phát bệnh kiểu đột quỵ nhanh chóng rơi vào tình trạng hôn mê.

Giai đoạn toàn phát

  • Những rối loạn ý thức ngày càng trở nên nặng nề.
  • Có thể xuất hiện những cơn gồng do tăng trương lực cơ
  • Đặc biệt có biểu hiện “mắt nhìn trừng trừng”
  • Xuất hiện các biểu hiện nhi hóa như phản xạ nắm, phản xạ mút, cơn nhai.
  • Những biểu hiện rối loạn thần kinh thực vật từ nhẹ tới nặng gọi là cơn bão táp thực vật.

Bởi vì bệnh ít xảy ra ở người lớn nên nhiều người sẽ chủ quan và bỏ sót bệnh. Trong khi đó diễn biến của bệnh lại rất nhanh chóng, khó lường, vì vậy càng không thể chủ quan trước mọi triệu chứng nghi ngờ đặc biệt trong thời điểm diễn ra dịch bệnh.

Biểu hiện của viêm não Nhật Bản có thể nhầm với bệnh lý gì?

Ở người lớn

Bệnh tâm thần phân liệt

Bệnh tâm thần phân liệt được đặc trưng bởi loạn thần, ảo giác, hoang tưởng, tư duy và ngôn ngữ thiếu tổ chức, cảm xúc thờ ơ vô cảm, suy giảm nhận thức, rối loạn chức năng nghề nghiệp và xã hội. Bệnh không đi kèm với các tổn thương thực thể ở não và các triệu chứng phải tồn tại ít nhất 1 tháng mới được kết luận bệnh.

U não, áp xe não

Bệnh có biểu hiện của hội chứng tăng áp lực nội sọ (đau đầu, nôn, phù gai thị), sự chèn ép của khối u, khối áp xe vào các tổ chức, tiến triển từ từ, chụp cắt lớp vi tính, MRI có thể thấy hình ảnh khối u, tổ chức áp xe.

Tai biến mạch máu não

Dựa vào hình ảnh cắt lớp vi tính, cộng hưởng từ sọ não có thể thấy ổ nhồi máu hoặc xuất huyết não.

Viêm màng não do lao

Chọc dịch não tủy làm các xét nghiệm cho kết quả chính xác, ngoài ra còn có thể tìm thấy tổn thương lao ở cơ quan khác như lao phổi, lao màng phổi…

Ở trẻ em

HC não cấp do rối loạn chuyển hóa Natri, glucose

Có các yếu tố nguyên nhân dẫn tới rối loạn hạ Natri hoặc glucose. Định lượng nồng độ Natri và Glucose.

Sốt rét ác tính thể não

Có yếu tố dịch tễ liên quan, làm các xét nghiệm xác định ký sinh trùng sốt rét.

Sốt xuất huyết thể não

Có yếu tố dịch tễ liên quan, có biểu hiện xuất huyết (da, niêm mạc, phủ tạng), số lượng tiểu cầu giảm, có hiện tượng cô đặc máu.

Viêm màng não mủ

Xét nghiệm dịch não tủy có protein tăng cao, số lượng tế bào tăng cao chủ yếu bạch cầu đa nhân trung tính, làm xét nghiệm vi sinh tìm vi khuẩn gây bệnh.

Viêm não thứ phát sau sởi, thủy đậu

Có tiền sử mắc sởi, thủy đậu.

Làm thế nào để chẩn đoán bệnh Viêm não Nhật bản?

Xét nghiệm có giá trị giúp chẩn đoán bệnh

Phân lập virus

Trong giai đoạn đầu của bệnh, lấy máu hoặc dịch não tủy phân lập virus có giá trị chẩn đoán xác định bệnh viêm não Nhật Bản.

Huyết thanh chẩn đoán

Xét nghiệm ELISA

Xét nghiệm ELISA

Có thể thực hiện phản ứng ngưng kết hồng cầu hoặc ELISA (thử nghiệm miễn dịch kết hợp men để phát hiện kháng thể IgM có trong máu bệnh nhân).

Xét nghiệm có giá trị định hướng chẩn đoán

Dịch não tủy

Với những bệnh lý có tổn thương hệ thần kinh thì chọc dịch não tủy làm các xét nghiệm là cận lâm sàng có giá trị trong chẩn đoán, trong trường hợp viêm não Nhật Bản thì:

Dịch não tủy trong, áp lực tăng nhẹ.

Xét nghiệm sinh hóa: Protein bình thường hoặc tăng, khi tăng không quá 1g/l.

Xét nghiệm tế bào: Bình thường hoặc tăng nhẹ, trong đó bạch cầu lympho chiếm ưu thế.

Chụp scanner sọ não

Biểu hiện chủ yếu là:

Biểu hiện giảm tỷ trọng giữa 2 bán cầu não, nhiều ổ giảm tỷ trọng.

Nhiều ổ giảm tỷ trọng dạng viêm mất myelin.

Bệnh lý lan tỏa dạng viêm nhiễm có hình ảnh teo não phối hợp.

Điện não đồ

Xuất hiện các sóng chậm delta, delta lan tỏa, rải rác 2 bán cầu. Có khu trú ở một số vùng thái dương và vùng trán, một số trường hợp biểu hiện nhọn, sóng nhiều nhất ở vùng thái dương.

Các thể lâm sàng có thể gặp của Viêm não Nhật Bản

Thể thông thường

Bệnh có các biểu hiện về tình trạng nhiễm virus, rối loạn thần kinh, rối loạn tâm thần…diễn biến như đã nêu ở các mục 1 và 2 ở trên.

Thể đột quỵ

Bệnh thường bắt đầu với biểu hiện đột quỵ, hôn mê, rối loạn ý thức ở nhiều mức độ, rối loạn thần kinh thực vật và nhanh chóng dẫn tới tử vong.

Thể màng não

Thường có biểu hiện nhức đầu, đau mỏi gáy, có sốt nhẹ. Có biểu hiện kích thích tháp 2 bên. Dịch não tủy biến đổi nhẹ hoặc không biến đổi, người bệnh thường khỏi ít có di chứng.

Thể giả u

Bệnh nổi bật với các triệu chứng của hội chứng tăng áp lực nội sọ (đau đầu, nôn, phù gai thị), các rối loạn ý thức ở mức độ nhẹ, liệt nửa người.

Thể viêm não tủy

Bệnh đặc trưng bởi tình trạng xuất hiện nhiều cơn tăng động, tăng trương lực cơ, cơn co vặn. Có thể có hiện tượng vã mồ hôi, cứng mất não. Có thể có biểu hiện tổn thương chất xám, tủy sống như: liệt, mất các phản xạ gân xương ở 2 chi dưới và teo cơ nhanh chóng.

BS.Lê Thảo

Xem thêm: Những điều cần biết về vaccin phòng Viêm não Nhật Bản