Sốt xuất huyết ở trẻ

Sốt xuất huyết ở trẻ nhỏ thực sự rất nguy hiểm bởi bệnh diễn ra rất nhanh, các biểu hiện vô cùng dữ dội như sốt cao, co giật, nôn mửa…Vậy các bậc cha mẹ cần làm gì khi trẻ có những biểu hiện này? Khi nào cần đưa trẻ đến bệnh viện gấp?. Bài viết dưới đây sẽ cung cấp toàn bộ thông tin để giải đáp những thắc mắc này.

Tình hình dịch sốt xuất huyết Dengue hiện nay

Sốt xuất huyết Dengue là một trong những bệnh lý truyền nhiễm cấp tính, gây dịch, do 4 typ virus Dengue gây nên. Bệnh xảy ra quanh năm và gia tăng vào mùa mưa, tại Việt Nam, ở miền Bắc thường bắt đầu từ tháng 6-7 và đạt đỉnh vào tháng 8,9,10,11, ở miền Nam, từ tháng 4 bệnh có xu hướng tăng lên và đạt đỉnh cao vào tháng 6,7,8.

Bệnh gặp ở mọi lứa tuổi tuy nhiên ở vùng lưu hành dịch nặng thì đối tượng chủ yếu là trẻ dưới 15 tuổi, đặc biệt là từ 5-9 tuổi.

Biểu hiện sốt xuất huyết Dengue ở trẻ em như thế nào?

Bệnh sốt xuất huyết Dengue ở trẻ em thường khởi phát đột ngột, biểu hiện lâm sàng đa dạng và diễn biến nhanh chóng từ nặng đến nhẹ. Phát hiện các triệu chứng của bệnh giúp chẩn đoán sớm, điều trị đúng và kịp thời nhằm hạn chế những diến biến nguy hiểm của bệnh.

Biểu hiện của tình trạng nhiễm virus

  • Sốt cao, đột ngột, liên tục, nhiệt độ từ 39-40 độ, sốt thường kéo dài 3-5 ngày
  • Nhức đầu, chán ăn
  • Đau cơ khớp, nhức hai hố mắt
Sốt cao, đột ngột 39-40 độ

Sốt cao, đột ngột 39-40 độ

Biểu hiệu của tình trạng xuất huyết

Nghiệm phát dây thắt

Tiến hành khi có nghi ngờ sốt xuất huyết nhưng chưa có các biểu hiện xuất huyết ở da, niêm mạc, hay phủ tạng, nhằm phát hiện sớm tình trạng suy giảm sức bền thành mạch. Kết quả của nghiệm pháp dây thắt sẽ dựa vào số lượng chấm xuất huyết trên 1cm2 da vùng mặt trước cánh tay và cẳng tay phần dưới dây thắt. Kết quả tương ứng như sau:

  • 5-9 nốt/ cm2: nghi ngờ (+)
  • 10-19 nốt/cm2: dương tính (++)
  • Trên 19 nốt/cm2: dương tính (+++)

Xuất huyết ở da

Thường gặp là các nốt xuất huyết rải rác hoặc các chấm xuất huyết thường ở mặt trước hai cẳng chân và mặt trong hai cánh tay, vùng bụng, đùi, mạn sườn hoặc có thể thấy cả những mảng xuất huyết. Tuy nhiên khi trẻ có dấu hiệu nghi ngờ, bố mẹ cần kiểm tra kỹ toàn bộ cơ thể trẻ để phát hiện sớm.

Xuất huyết niêm mạc

Trẻ có thể có chảy máu chân răng, chảy máu mũi, ở trẻ gái đã có kinh nguyệt cần chú ý hiện tượng ra mấu âm đạo bất thường.

Xuất huyết phủ tạng

Trẻ có thể có xuất huyết tiêu hóa như nôn ra máu, đi ngoài phân đen hoặc tiểu ra máu. Bậc phụ huynh cần hết sức lưu ý, đặc biệt trên những trẻ có bệnh lý về máu,gan, hoặc về dạ dày-tá tràng từ trước.

Biểu hiện của tình trạng thoát huyết tương

Có thể thấy mí mắt trẻ phù nề, có khó thở do tràn dịch màng phổi, mô kẽ.

Nếu thoát huyết tương nhiều, trẻ có thể sốc với các biểu hiện vật vã, bứt rứt hoặc li bì, tay chân lạnh, mạch nhanh nhỏ, huyết áp kẹt hoặc không đo được huyết áp, không bắt được mạch, da lạnh, nổi vân tím, đi tiểu ít hoặc vô niệu

Những biểu hiện có thể có khác

Những trường hợp nặng có thể có các biểu hiện tổn thương gan, thận, tim, phổi, não…vì vậy cần làm các xét nghiệm sốt xuất huyết để có phác đồ điều trị sốt xuất huyết kịp thời.

Sốt xuất huyết ở trẻ nguy hiểm như thế nào?

Sốt xuất huyết ở trẻ em giai đoạn đầu thường chỉ nổi bật với triệu chứng sốt do đó rất dễ nhầm lẫn với những bệnh lý khác, do đó khiến nhiều người chủ quan và chỉ đưa đến viện khi tình trạng đã nặng, khiến việc điều trị gặp nhiều khó khăn. Thêm vào đó, sự thiếu hiểu biết về tình trạng bệnh dẫn tới những xử trí sai lầm cũng có thể khiến bệnh tình của trẻ trở nên nặng hơn. Trẻ có thể có những tổn thương nặng nề về gan, thận, tim, phổi, não…Điều đáng lo ngại nhất ở trẻ em khi mắc sốt xuất huyết là dễ rơi vào tình trạng sốc và tái sốc. 

Sốt xuất huyết rất nguy hiểm ở trẻ

Sốt xuất huyết rất nguy hiểm ở trẻ

Phải làm gì khi trẻ bị sốt xuất huyết

Đa phần các trường hợp có thể điều trị tại nhà hoặc theo dõi tại cơ sở y tế nhằm điều trị các triệu chứng và phát hiện sớm tình trạng sốc để xử lý kịp thời.

Theo dõi trẻ em bị sốt xuất huyết như thế nào?

Theo dõi tình trạng hô hấp

Phát hiện sớm những bất thường về hô hấp của trẻ thông qua việc quan sát cách trẻ thở, đếm nhịp thở, phát hiện những tiếng thở bất thường, ở trẻ bú mẹ có thể xem trẻ bú có ngắt quãng hay không để đánh giá…

Theo dõi tình trạng tim mạch

Theo dõi sát mạch và huyết áp của trẻ để phát hiện sớm tình trạng sốc

Theo dõi tình trạng thần kinh

Khi mắc bệnh, trẻ sốt cao có thể dẫn đến tình trạng co giật do đó vấn đề hạ sốt ở trẻ cần được lưu ý. Ngoài ra cần phải theo dõi sát tinh thần của trẻ, phát hiện những triệu chứng nguy hiểm như vật vã, bứt rứt hay li bì, hôn mê…

Theo dõi tình trạng chảy máu

Trường hợp nhẹ có thể chỉ có một vài chấm, nốt xuất huyết dưới da hoặc bầm tím ở vị trí tiêm truyền. Nặng hơn có thể có chảy máu chân răng, chảy máu mũi, xuất huyết tiêu hóa,…

Theo dõi tình trạng nước tiểu

Theo dõi số lượng nước tiểu 24 giờ, màu sắc nước tiểu (sẫm màu, có máu…)

Lưu ý gì khi chăm sóc trẻ tại nhà?

Lưu ý khi dùng thuốc hạ sốt

Sốt là một triệu chứng trung thành của bệnh sốt xuất huyết. Hạ sốt là một trong những điều trị triệu chứng vô cùng quan trọng trong điều trị sốt xuất huyết. Khi trẻ sốt từ 38.5 độ C, cần cho trẻ dùng thuốc hạ sốt, loại thuốc thường được sử dụng là paracetamol liều 10-15mg/kg cân nặng/lần, cách nhau 4-6 giờ. Đồng thời nới lỏng quần áo và lau mát cho trẻ bằng nước ấm. 

Tổng liều paracetamol không quá 60mg/kg cân nặng/24 giờ. 

Đặc biệt lưu ý không dùng aspirin, analgin và ibuprofen vì có nguy cơ xuất huyết và toan hóa máu.

Sử dụng paracetamol để hạ sốt

Sử dụng paracetamol để hạ sốt

Lưu ý về vấn đề bù dịch sớm bằng đường uống

Khuyến khích trẻ uống nhiều nước, oresol, nước trái cây ( nước dừa, cam, chanh…) hoặc nước cháo loãng với muối. Cho trẻ uống theo nhu cầu và khuyến khích trẻ uống.

Lưu ý về vấn đề dinh dưỡng cho trẻ

Ở trẻ đang bú mẹ cần cho trẻ bú nhiều hơn để tăng thêm đề kháng tự nhiên và các chất dinh dưỡng quan trọng từ sữa mẹ. Khi mắc bệnh có thể cho trẻ ăn cháo, súp, bổ sung protein và các vitamin cần thiết.

Lưu ý không nên cho trẻ ăn những thức ăn có màu đỏ, nâu, đen vì khi trẻ nôn hay đại tiện dễ nhầm với tình trạng xuất huyết tiêu hóa.

Khi nào thì cần đưa trẻ đến viện?

Một số trường hợp cần được cần nhắc nhập viện sớm:

  • Trẻ nhũ nhi
  • Trẻ thừa cân, béo phì
  • Nhà ở xa cơ sở y tế không thể nhập viện kịp thời khi bệnh trở nặng
  • Gia đình không có khả năng theo dõi sát bệnh nhân
  • Có các bệnh lý mạn tính kèm theo ( Bệnh tim, Bệnh thiếu máu huyết tán, Bệnh hen….)

Trẻ cần được đưa đến cơ sở y tế khi có một trong các triệu chứng sau:

  • Người bệnh thấy khó chịu hơn mặc dù sốt giảm hoặc hết sốt.
  • Không ăn, uống được.
  • Nôn ói nhiều.
  • Đau bụng nhiều.
  • Tay chân lạnh, ẩm.
  • Mệt lả, bứt rứt.
  • Chảy máu mũi, miệng hoặc xuất huyết âm đạo.
  • Không tiểu trên 6 giờ.
  • Biểu hiện hành vi thay đổi như tăng kích thích, vật vã hoặc li bì.

Phòng chống sốt xuất huyết cho trẻ như thế nào?

  • Thực hiện tốt công tác giám sát, phòng chống sốt xuất huyết Dengue theo quy định của Bộ y tế.
  • Hiện chưa có vaccine phòng bệnh sốt xuất huyết, các biện pháp phòng bệnh chủ yếu là kiểm soát trung gian truyền bệnh như tránh bị muỗi đốt, diệt bọ gây, diệt muỗi trưởng thành, vệ sinh môi trường loại bỏ những ổ chứa ao tù nước đọng.