Thuốc giảm đau và những lưu ý quan trọng khi sử dụng

01/09/2019

Đau là triệu chứng của nhiều bệnh lý làm bệnh nhân khó chịu, khổ sở. Các loại thuốc giảm đau được ví như thành tựu to lớn của y học. Sự ra đời của thuốc đã giúp cho rất nhiều bệnh nhân vượt qua được bệnh tật. Tìm hiểu kỹ về thuốc trước khi sử dụng giúp bạn dùng thuốc an toàn và hiệu quả hơn.

1. Thuốc giảm đau là gì?

Thuốc giảm đau là một loại dược phẩm giúp làm giảm bớt những triệu chứng đau đớn. Như nhức đầu, đau khớp xương, nhức mỏi bắp thịt,… Có nhiều loại thuốc khác nhau và mỗi loại đều có ưu điểm và rủi ro. Một số loại đau đáp ứng tốt hơn với một số loại thuốc hơn những loại khác. Mỗi người cũng có thể có một phản ứng hơi khác nhau trên cùng một loại.

2. Phân loại

Dựa vào vị trí tác dụng trên thần kinh cảm giác, phân làm hai loại: Thuốc giảm đau trung ương và thuốc giảm đau ngoại vi.

2.1 Thuốc giảm đau trung ương

Các thuốc thuộc nhóm này có tác dụng giảm đau do ức chế trung tâm đau tại não và ngăn cản đường dẫn truyền cảm giác đau từ tủy sống lên não. Do tác dụng giảm đau luôn kèm theo tác dụng gây nghiện nên còn gọi là nhóm thuốc gây nghiện.

Nhóm này được phân loại làm 2 nhóm theo mức độ giảm đau:

  • Loại giảm đau mạnh: morphin, meperidine, fentanyl, methadon…
  • Loại giảm đau trung bình: codein, tramadol, propoxyphen…

Morphin là loại giảm đau mạnh do làm tăng ngưỡng nhận cảm đau và giảm các đáp ứng của phản xạ đau, rất thích hợp cho các trường hợp đau dai dẳng, dữ dội hay khó điều trị (đặc biệt là đau ung thư).

2.2 Thuốc giảm đau ngoại vi 

Cơ chế tác dụng của các thuốc thuộc nhóm này là ức chế sự tạo thành prostaglandin, chất trung gian hóa học khởi phát nhiều quá trình sinh lý và bệnh lý của cơ thể. Prostagladin sẽ khơi mào cho việc tạo ra các chất trung gian hóa học khác như serotonin, bradykinin, histamin… ở ngọn sợi cảm giác nên được xếp vào nhóm thuốc giảm đau ngoại vi.

Các chế phẩm thuộc nhóm này thường có cả tác dụng chống viêm (trừ paracetamol) và hạ sốt nên còn gọi là thuốc  hạ sốt chống viêm.

Paracetamol hiện được sử dụng ưu tiên cho cả người lớn và trẻ em do có cân bằng lợi ích/nguy cơ tốt.

3. Lạm dụng thuốc  và những nguy hiểm

Các loại thuốc giảm đau ngoài tác dụng chữa bệnh, nếu không biết cách sử dụng, lạm dụng chúng có thể gây một số tác dụng phụ nguy hiểm, thậm chí tử vong, ảnh hưởng đến việc chẩn đoán bệnh.

Đau thường là triệu chứng của nhiều bệnh lý khác nhau. Các loại thuốc chỉ điều trị triệu chứng đau mà không loại trừ được căn nguyên gốc rễ của bệnh. Khi sử dụng thuốc có thể che lấp các dấu hiệu của bệnh như viêm, sốt trong khi bệnh vẫn đang tiến triển âm thầm, rất khó chẩn đoán để điều trị dứt điểm.

Các thuốc nhóm trung ương như Morphin, fentanyl, tramadol… có thể gây quen thuốc, gây nghiện. Khi sử dụng kéo dài quá  7 ngày sẽ phụ thuộc vào thuốc. Khi bệnh nhân ngừng thuốc đột ngột sẽ gây ra “hội chứng cai thuốc”. Hơn thế, thuốc còn có nhiều tác dụng không mong muốn như táo bón, buồn nôn, nguy hiểm, ức chế hô hấp, dễ gây suy hô hấp.

Các thuốc chống viêm nhóm NSAIDS khi sử dụng không đúng cách có thể gây nguy cơ loét dạ dày, suy thận, chảy máu. Có nhiều trường hợp bệnh nhân bị chảy máu dạ dày do dùng các loại thuốc này.

Paracetamol khi dùng quá liều (>10 g) gây tổn thương, hoại tử tế bào gan. Có thể tiến triển tới chết sau 5-6 ngày, rất nguy hiểm.

4. Hướng dẫn sử dụng thuốc giảm đau đúng cách

Đối với thuốc giảm đau trung ương:

  • Chỉ sử dụng trong trường hợp đau ở mức độ nặng và vừa khi nhóm thuốc giảm đau ngoại vi không còn tác dụng.
  • Sử dụng đơn độc hoặc phối hợp tùy mức độ đau
  • Thuốc được dùng đều đặn để có nồng độ máu ổn định với đau ung thư.
  • Dùng các biện pháp hỗ trợ và thuốc để giảm tác dụng không mong muốn: buồn nôn, táo bón,..

Đối với thuốc giảm đau kháng  viêm ngoại vi

  • Việc lựa chọn thuốc tùy thuộc vào cá thể, tránh vượt quá liều quy định.
  • Nên uống thuốc trong hoặc sau bữa ăn để tránh kích ứng dạ dày. Không chỉ định cho bệnh nhân có tiền sử loét dạ dày.
  • Khi điều trị lâu dài, cần kiểm tra định kỳ công thức máu chức năng thận, thận trọng với các bệnh nhân suy thận, suy gan, cơ địa dị ứng, cao huyết áp.
  • Không dùng phối hợp các thuốc giảm đau kháng viêm cùng nhóm, tránh tăng độc tính của thuốc.

DS. Nguyễn Thị La

(Visited 72 times, 1 visits today)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *