Tổng quan bệnh Cúm A

hạnh
Học hàm, học vị:
Tỉnh/TP:

Khi không được chẩn đoán và điều trị kịp thời, cúm A có thể gây ra các biến chứng nghiêm trọng như suy hô hấp, viêm phổi, …thiếu oxy có thể dẫn tới tử vong. Các biểu hiện của cúm A khá giống với cảm lạnh thông thường nên khi có các dấu hiệu của bệnh cần được thăm khám tại các cơ sở y tế.

Bệnh Cúm A là gì?

Cúm A là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính thường xuất hiện khi thời tiết giao mùa, do các chủng virus cúm phổ biến như A/H1N1, A/H5N1, A/H3N2, A/H7N9 gây ra. Cúm A xuất hiện nhiều trong các dịch bệnh cúm mùa và gây ra các đại dịch vì virus cúm A có khả năng biến đổi nhanh tạo thành các chủng mới từ mùa này sang mùa khác, Các loại chim trong tự nhiên là vật chủ tự nhiên của virus cúm A, nên nó còn được gọi là cúm gia cầm. Virus cúm A có khả năng lây nhiễm từ động vật sang người và tạo thành dịch. Bệnh cúm A thường hay bị nhầm với các bệnh cảm cúm thông thường do có triệu chứng tương tự nhau. Bệnh diễn biến nhanh, nhiều nguy hiểm và có khả năng bùng phát thành dịch và đại dịch. Việc tiêm vắc xin phòng cúm trong quá khứ sẽ không có tác dụng ngăn ngừa virus từ một chủng mới.

Những điều cần biết về Cúm A

Những điều cần biết về Cúm A

Tác nhân nào gây nên bệnh Cúm A

Cúm A/H1N1: chủng virus này kết hợp từ nhiều nguồn gốc là người, lợn, chim. Có thể gây viêm phổi nặng, suy đa tạng, bồi nhiễm, thậm chí tử vong. Loại virus này lây từ người sang người thông qua đường hô hấp, gây nên bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính.

Cúm A/H5N1: cúm này còn được gọi là cúm gia cầm do loại virus ký sinh trên tế bào ruột của gia cầm như chim, gà, vịt gây ra. Virus lây truyền qua sự tiếp xúc giữa người với bất kỳ bộ phận nào của gia cầm bị nhiễm bệnh.

Cúm A/H3N2: virus cúm A/H3N2 khá phổ biến, là một chủng phân nhóm của virus cúm A, có khả năng lây nhiễm cao và lây truyền rất nhanh từ người sang người thông qua đường hô hấp khi hát hơi, nói chuyện hoặc tiếp xúc gần. Bệnh có thể lây nhiễm cho người, chim và lợn.

Cúm A/H7N9: là chủng virus có độc lực cao, có nguy cơ gây đại dịch. Virus cúm A/H7N9 có thể gây bệnh ở các loài động vật khác nhau và có khả năng tồn tại trong trứng, thịt của thủy cầm, gia cầm chưa nấu chín, từ đó có thể lây truyền sang người.

Bệnh Cúm A có lây không?

Cúm A là một căn bệnh rất dễ lây lan vì tốc độ phát triển nhanh chóng của virus. Bệnh nhân bị cúm A có thể lây lan trực tiếp trong không khí từ người này sang người khác thông qua dịch tiết đường hô hấp có chứa virus cúm, khi người bệnh ho, hắt hơi hoặc nói chuyện. Ngoài ra, việc dùng chung các đồ dùng sinh hoạt như bát, chén, ly uống nước, khăn mặt,… với người bị bệnh cũng rất dễ bị lây bệnh. Cúm A còn lây lan sang người khi tiếp xúc với động vật bị nhiễm bệnh như gà, vịt, chim,…

Biểu hiện bệnh Cúm A như thế nào?

Triệu chứng ban đầu của Cúm A rất giống với cảm lạnh thông thường như: Ho, hắt hơi, sổ mũi...

Triệu chứng ban đầu của Cúm A rất giống với cảm lạnh thông thường như: Ho, nghẹt mũi, sổ mũi…

Các biểu hiện của cúm A ban đầu giống với biểu hiện của bệnh cảm lạnh thông thường với các triệu chứng như: ho, nghẹt mũi, chảy nước mũi, mệt mỏi, đau đầu, hắt xì, ớn lạnh, nhức mỏi cơ thể,… Bên cạnh đó có thể đi kèm các triệu chứng khác như viêm họng, sốt, viêm họng, mệt mỏi nhiều hơn. Tuy nhiên trong Cúm A, sốt và các triệu chứng kéo dài khoảng 1 tuần với người bình thường, hoặc 2 tuần với những người có sức đề kháng yếu. Nhiều trường hợp, các triệu chứng này có thể tự hết mà không cần phải điều trị gì. Tuy nhiên, nếu sau 1 tuần triệu chứng cúm không cải thiện, bệnh nhân nên đến ngay các cơ sở y tế để khám, tránh những biến chứng nghiêm trọng có thể xảy ra.

Cúm A nguy hiểm như thế nào?

Biến chứng của bệnh

Biến chứng nặng nhất khi mắc bệnh cúm A là suy hô hấp, với triệu chứng thở gấp, khó thở, đờm có máu,… dẫn đến viêm phổi, thiếu oxy và trường hợp nặng có thể tử vong. Ngoài ra, bệnh nhân cúm A diễn biến nặng có thể dẫn đến nhiễm trùng tai, tiêu chảy, sốt cao co giật, ho khan, buồn nôn, nôn, tức ngực và làm nặng lên các bệnh về tim mạch. Vì vậy, ngay khi có các biểu hiện như sốt, triệu chứng viêm long đường hô hấp, người bệnh cần phải đến ngay các cơ sở y tế gần nhất để được khám và chẩn đoán xác định bệnh để có phác đồ điều trị phù hợp.

Các đối tượng nguy cơ tiến triển nặng

Đối tượng dễ mắc cúm và có nguy cơ cao gặp các biến chứng cúm là trẻ nhỏ, đặc biệt ở các trẻ có bệnh nền như bệnh mãn tính, tim mạch, hen suyễn, động kinh, bệnh về máu,…do hệ miễn dịch của trẻ kém và chưa được phát triển toàn diện. Ngoài ra, những người có hệ miễn dịch yếu như người cao tuổi, phụ nữ có thai cần phải được theo dõi kỹ, tránh các biến chứng nặng, thậm chí tử vong.

Điều trị Cúm A như thế nào?

Sử dụng các loại thuốc để điều trị các triệu chứng gặp trên bệnh nhân

Sử dụng các loại thuốc để điều trị các triệu chứng gặp trên bệnh nhân

Điều trị triệu chứng

  • Thuốc hạ sốt: Nếu bệnh nhân sốt cao trên 38.5 độ C, có thể dùng paracetamol để hạ sốt, kết hợp uống oresol để bù điện giải, tránh cho cơ thể mất nước. Trường hợp sốt dưới 38,5 độ C chỉ cần chườm ấm, lau người bằng khăn ấm là được (đặc biệt là nách, bẹn).
  • Thuốc ho: Nếu người bệnh bị ho nhiều, có thể dùng siro ho thảo dược cho trẻ em hoặc các viên ngậm trị ho bằng thảo dược cho người lớn. Tuy nhiên cần lưu ý rằng, không nên dùng thuốc cảm cúm hoặc thuốc ho cho trẻ em dưới 6 tuổi.
  • Thuốc xịt mũi: Có tác dụng làm sạch chất nhầy trong mũi, thông thoáng đường thở, tuy nhiên phải sử dụng đúng loại thuốc và liều lượng theo chỉ định của bác sĩ.
  • Thuốc kháng sinh: Dùng theo đơn của bác sỹ trong trường hợp có bội nhiễm vi khuẩn.

Điều trị đặc hiệu

Tamiflu là thuốc hỗ trợ điều trị, được chỉ định trong điều trị cúm A không biến chứng cho người lớn và trẻ trên 1 tuổi. Thuốc này có tác dụng ức chế enzym neuraminidase của virus (enzym này có vai trò thiết yếu trong việc giải phóng các hạt virus cúm  A mới được hình thành trong tế bào bị nhiễm và làm lan truyền virus khắp cơ thể). Thuốc chỉ phát huy tác dụng tối đa nếu được sử dụng trong vòng 24h.

Phòng Cúm A như thế nào?

Để phòng ngừa bệnh cúm A, chúng ta cần thực hiện các biện pháp sau đây:

  • Vệ sinh cá nhân: thường xuyên rửa tay với các dung dịch sát khuẩn, đeo khẩu trang ra khỏi nhà hoặc khi đến nơi đông người, tránh tập trung nơi đông người đặc biệt là trong mùa dịch. Những người mắc cúm hoặc có nguy cơ mắc bệnh cao cần thực hiện cách ly, tránh tiếp xúc với người khác.
  • Khi bản thân có các triệu chứng nghi ngờ mắc cúm như sốt, sổ mũi, ho… cần đến ngay các cơ sở y tế để được khám, chẩn đoán và điều trị bệnh kịp thời, tránh lây nhiễm cho mọi người xung quanh.
  • Vệ sinh sạch sẽ nơi ở, nơi làm việc bằng dung dịch sát khuẩn thông thường.
  • Ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng, vitamin, tăng cường sức đề kháng của cơ thể bằng cách tập thể dục, chế độ sinh hoạt hợp lý.
  • Ngoài các biện pháp trên, biện pháp tốt nhất là tiêm vắc xin phòng cúm đúng lịch, đầy đủ hàng năm trước mùa dịch.

BS. Lê Hạnh