Bệnh loét dạ dày và những điều cần biết

16/08/2018

Loét dạ dày tá tràng và viêm loét dạ dày là bệnh những bệnh dạ dày phổ biến, thường gặp ở nước ta cũng như trên thế giới. Trong những năm gần đây tỷ lệ người mắc bệnh loét dạ dày – tá tràng chiếm khoảng 10-15% dân số thế giới và có xu hướng gia tăng. Mọi người dân cần phải cập nhật những thông tin về bệnh loét dạ dày, đặc biệt là triệu chứng loét dạ dày để có những biện pháp phòng ngừa và điều trị bệnh. TS Viên Văn Đoan chia sẻ các kiến thức cần thiết về bệnh loét dạ dày qua bài viết dưới đây. 

1. Bệnh loét dạ dày tá tràng là gì?

viêm loét dạ dày

Hình ảnh loét dạ dày – tá tràng (Ảnh internet)

Loét dạ dày tá tràng là một bệnh rất thường gặp ở khắp nơi trên thế giới, nhất là ở các nước phát triển. Đây là một sự phá hủy cục bộ niêm mạc dạ dày tá tràng do acid chlorhydric và pepsin. Tổn thương vượt qua lớp cơ niêm của niêm mạc dạ dày tá tràng. Đây là đặc điểm để phân biệt với loét trợt khi tổn thương chưa vượt qua lớp cơ niêm.

Bệnh loét dạ dày tá tràng thường gặp ở nam giới nhiều hơn nữ giới. Ở Việt Nam, cho tới nay chưa có thống kê chung cho cả nước, tuy nhiên ước tính số người bị viêm loét dạ dày khoảng 12% dân số.

2. Nguyên nhân gây loét dạ dày

viêm loét dạ dày

Nguyên nhân loét dạ dày (Ảnh internet)

2.1. Khái quát

Thuật ngữ không có acid thì không có loét đã được chấp nhận gần một thế kỷ qua, nay chỉ còn đúng một phần. Cơ chế bệnh sinh của loét hiện nay còn có phần của vi khuẩn Helicobacter pylori nữa. Có thể nói rằng, cơ chế bệnh sinh của loét hiện nay vẫn còn phức tạp mà vai trò phối hợp giữa các yếu tố tấn công là vi khuẩn HP, acid chlohydric, pepsin và sự suy giảm của yếu tố bảo vệ là lớp niêm dịch của dạ dày tá tràng.

Cho đến nay chưa tìm ra nguyên nhân chung cho loét. Nhưng người ta thấy có một số nguyên nhân tham dự vào, đôi khi chúng phối hợp nhau. Các yếu tố này còn có sự tham gia của di truyền, yếu tố tâm thần và môi trường.

2.2. Loét dạ dày có thể do một trong số những nguyên nhân sau gây ra

  • Loét dạ dày nguyên nhân do yếu tố di truyền xuất hiện với tần suất cao ở các gia đình có người thân bị bệnh, hoặc ở những người nhóm máu O.
  • Loét dạ dày nguyên nhân tâm lý ngày một gia tăng và dần chiếm ưu thế.  Những nghiên cứu gần đây càng giúp các chuyên gia tiêu hóa khẳng định mối liên quan chặt chẽ giữa stress và loét dạ dày. Các sang chấn tâm lý hay áp lực từ công việc, cuộc sống… còn là một trong các nguyên nhân khiến bệnh loét dạ dày nặng thêm.

xem thêm: Mối liên hệ giữa Stress và viêm dạ dày

  • Sự rối loạn vận động dạ dày ruột, đặc biệt là sự rối loạn quá trình làm vơi dạ dày.
  • Các yếu tố môi trường như: thức ăn (trong đó rượu gây loét dạ dày khá phổ biến), thuốc lá và các thuốc giảm đau chống viêm (aspirin, corticoid, các thuốc giảm đau nonsteroid…)
  • Do vi khuẩn HP. Helicobacter là loại xoắn khuẩn thường cư trú trong dạ dày mọi người. Tỷ lệ nhiễm HP ở nước ta khá cao khoảng 40% dân số. Nhưng vi khuẩn HP muốn gây được bệnh loét dạ dày cũng cần có điều kiện niêm mạc dạ dày bị suy yếu trước. Loét dạ dày có hp chiếm 70% các trường hợp viêm loét dạ dày tá tràng.
  • Tuy nhiên đại đa số các trường hợp loét dạ dày chủ yếu là do sự tăng toan của acid dịch vị. Hay nói một cách khác trong loét dạ dày sự bảo vệ suy yếu không có khả năng chống lại sự tấn công.

3. Những triệu chứng loét dạ dày thường gặp

Đau bụng vùng thượng vị là triệu chứng viêm loét dạ dày thường thấy nhất, tuy nhiên có những đặc điểm khác biệt giữa đau do loét dạ dày và đau do loét tá tràng.

Các triệu chứng viêm loét dạ dày thường gặp (ảnh: Internet)

Các triệu chứng viêm loét dạ dày thường gặp (ảnh: Internet)

xem thêm: 5 triệu chứng đau dạ dày không thể bỏ qua

3.1. Loét dạ dày

– Đau vùng thượng vị đôi khi lan lên ngực sau mũi ức.

– Đau quặn bụng cảm giác như đói cồn cào hoặc đôi khi nóng rát. Nhưng có khi đau âm ỉ từng đợt có tính chất chu kỳ. Những đợt đau thường kéo dài 2-8 tuần rồi giảm trong vài tháng, có khi vài năm và tái phát đau trở lại.

– Đau có nhịp điệu trong ngày, thường liên quan đến bữa ăn. Xuất hiện 30 phút đến 2 giờ sau khi ăn.

– Tuy nhiên cũng có trường hợp không đau. Bệnh được phát hiện tình cờ khi soi dạ dày thực quản hoặc khi có biến chứng thủng dạ dày, xuất huyết tiêu hóa…

– Ngoài đau bụng, người bệnh có thể có các triệu chứng khác như:

  • Đầy bụng, khó tiêu, chậm tiêu, ăn kém
  • Buồn nôn, nôn
  • Ợ hơi, ợ chua
  • Phân táo lỏng bất thường.

Trong phần lớn trường hợp loét tự lành sẹo sau 2-3 tháng, nhưng trong 2 năm đầu tái phát >50% trường hợp. Tần suất tái phát trung bình 2-3 năm và càng về sau thời gian tái phát càng rút ngắn.

3.2. Loét tá tràng

  • Đau là đặc trưng với các đợt bộc phát rõ ràng. Giữa các cơn đau thường không có triệu chứng nào cả. Đau xuất hiện 2-4 giờ sau khi ăn tạo thành nhịp 3 kỳ. Hoặc đau về đêm 1-2 giờ sáng.
  • Đau quặn thắt nhiều hơn là đau kiểu nóng ran. Đau ở thượng vị lan ra sau lưng, lệch bên phải. Cũng có 10% trường hợp không đau, cũng có 10% loét đã lành những người bệnh vẫn đau.
  • Trên một nửa số trường hợp loét tá tràng bị tái phát trong năm đầu tiên. Lâu dài sau 10-15 năm có khoảng 60% người bệnh có các triệu chứng được cải thiện, 20% có biến chứng phải phẫu thuật và 20% diễn biến loét theo chu kỳ.

4. Chẩn đoán bệnh loét dạ dày

Hiện nay, chẩn đoán chủ yếu dựa vào nội soi dạ dày tá tràng, kết hợp với sinh thiết để chẩn đoán nguyên nhân.

Nội soi đường tiêu hóa trên bao gồm nội soi thực quản, dạ dày – tá tràng là một trong các xét nghiệm loét dạ dày tá tràng.

Hình ảnh nội soi dạ dày chẩn đoán viêm loét dạ dày

Hình ảnh nội soi dạ dày chẩn đoán viêm loét dạ dày (Ảnh internet)

Các bác sĩ sẽ tiến hành đưa một dây soi mềm có đường kính 0.7 – 0.9cm qua miệng, hoặc đường kính nhỏ hơn nếu đưa qua đường mũi. Khi ông nội soi được đưa vào trong thực quản dạ dày và tá tràng sẽ giúp bác sĩ phát hiện các tổn thương trên bề mặt niêm mạc.

Ở đầu dây soi có hệ thống thiết bị đèn phát ánh sáng. Các tín hiệu ánh sáng thu được sẽ được truyền về qua bộ xử lý và truyền tải thành hình ảnh trung thực trong quá trình soi lên màn hình. Vì vậy nội soi cho phép đánh giá và chẩn đoán chính xác hơn chụp x quang loét dạ dày

5. Loét dạ dày và cách chữa trị

Ngày nay nhờ sự tiến bộ của y học và công nghệ dược, nhiều thuốc điều trị viêm loét dạ dày ra đời đã làm giảm tỷ lệ tái phát và các biến chứng.

– Loét dạ dày hiện được điều trị bằng phương pháp nội khoa với mục tiêu điều trị:

  • Diệt sạch HP
  • Giảm đau nhanh
  • Chóng liền sẹo
  • Ngăn ngừa tái phát

Trong loét dạ dày đa số đều có tăng toan và tăng tiết nên thường áp dụng phác đồ

“Phối hợp 2 kháng sinh diệt HP + 1 thuốc kháng tiết mạnh + 1 bảo vệ niêm mạc” điều trị viêm loét dạ dày

– Trong đó thuốc kiểm soát tiết acid được ưu tiên sử dụng là thuốc ức chế bơm proton. Do hiệu quả kháng tiết mạnh và thời gian tác dụng kéo dài. Liều dùng thay đổi tùy thuộc vào bệnh nhân nhưng thường cao gấp nhiều lần liều thường dùng.  Các thuốc có thể sử dụng: omeprazol, lanzoprazol, pantoprazol, rabeprazol, esomeprazol.

– Kháng sinh thường được sử dụng bao gồm: amoxicillin, clarythromycin, tinidazole…

– Tuy nhiên tùy thuộc vào tình trạng thực tế của bệnh nhân cũng như điều kiện gia đình mà bác sĩ sẽ có chỉ định cụ thể sử dụng phác đồ 3 thuốc hay 4 thuốc.

– Chỉ định phẫu thuật khi điều trị nội khoa thất bại. Hoặc khi có các biến chứng nặng như xuất huyết tiêu hóa, thủng ổ loét, ung thư hóa…

Ngoài việc sử dụng các thuốc điều trị loét theo đơn của bác sĩ, người bệnh cần chủ động việc hạn chế các yếu tố nguyên nhân gây bệnh: không sử dụng rượu bia chất kích thích, giữ cho tâm lý thoải mái, có kế hoạch ăn uống nghỉ ngơi khoa học.

xem thêm: Chế độ ăn hoàn hảo cho người bị viêm loét dạ dày

TS Viên Văn Đoan

Trưởng khoa Khám chữa bệnh – Bệnh viện Bạch Mai 

(Visited 9 times, 1 visits today)

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *