Hệ tuần hoàn nói chung và trái tim nói riêng đóng vai trò rất quan trọng trong việc mang máu đi khắp cơ thể nhằm cung cấp oxy và chất dinh dưỡng cần thiết cho hoạt động sống của con người. Tuy nhiên ngày nay những bệnh lý tim mạch ngày càng phổ biến hơn và có xu hướng trẻ hóa, bởi vậy chăm sóc sức khỏe tim mạch là vấn đề đang nhận được nhiều sự quan tâm. Qua bài viết này hy vọng quý độc giả sẽ có được những thông tin thực sự bổ ích về vấn đề sức khỏe này!

1. Tại sao chăm sóc trái tim lại là vấn đề cần quan tâm?

Theo thống kê trong những năm gần đây thì bệnh tim mạch hiện đang là một trong các nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới cũng như ở Việt Nam. Trước đây bệnh lý tim mạch thường được coi là bệnh của người già nhưng ngày nay tỷ lệ người trẻ đặc biệt là người đang trong độ tuổi lao động mắc bệnh ngày càng tăng.

Bệnh mạch máu não, tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, suy tim, nhồi máu cơ tim… đang ngày càng gặp nhiều hơn ngay ở những người trẻ khiến nhiều người lo lắng.  Những bệnh lý này có thể diễn biến âm thầm nặng dần lên theo thời gian và gây lại ảnh hưởng nặng nề đến sức khỏe con người thậm chí dẫn đến tử vong do đó cần phải chăm sóc trái tim cũng như có các biện pháp thiết thực phòng bệnh mà trong bài viết này sẽ đề cập đến vai trò của Kali và Magie trong việc giảm nguy cơ các biến cố về tim mạch.

Hình 1.Các bệnh lý tim mạch như những kẻ giết người thầm lặng

2. Vai trò của Kali và Magie với sức khỏe con người

2.1. Sự quan trọng của Kali và Magie đối với tim mạch

Kali đóng vai trò rất quan trọng trong việc duy trì sức khỏe của trái tim, nhờ sự di chuyển của ion Kali trong và ngoài tế bào mà khiến cho nhịp đập của trái tim được đều đặn. Ion Kali và Magie còn giúp giảm nhẹ huyết áp. Theo nghiên cứu ở những bệnh nhân tăng huyết áp được bổ sung Kali thì sẽ giúp giảm huyết áp tâm thu 3,49 mmHg và giảm huyết áp tâm trương 1,96 mmHg. Ngoài ra, những ion này còn giúp thư giãn cơ tim, giúp máu chứa oxy và chất dinh dưỡng đến nuôi dưỡng cơ tim.

Hình 2. Kali và Magie có mối liên hệ mật thiết trong việc bảo vệ sức khỏe tim mạch

2.2. Vai trò của Kali và Magie với các cơ quan khác

Không chỉ quan trọng với hệ tuần hoàn, Kali và Magie còn là những khoáng chất không thể thiếu giúp duy trì chức năng của các cơ quan khác cũng như đóng vai trò không thể thiếu trong các phản ứng sinh hóa tế bào và chuyển hóa năng lượng. Kali và Magie tham gia tổng hợp protein từ acid amin, tham gia chuyển hóa carbohydrate giúp chuyển glucose thành glycogen dự trữ tại gan. Nhờ đó chúng giúp kiểm soát đường huyết, giúp cải thiện tình trạng đề kháng Insulin ở người mắc bệnh đái tháo đường.

Ngoài ra Kali và Magie còn tham gia vào hoạt động dẫn truyền thần kinh, hoạt động co cơ hay thư giãn cơ.  Magie còn liên quan đến quá trình xây dựng các tế bào xương mới, và thúc đẩy quá trình hấp thu Canxi, do đó Magie giúp hạn chế tình trạng loãng xương.

3. Những trường hợp có nguy cơ thiếu hụt Kali và Magie cần lưu ý để bổ sung kịp thời

3.1. Những người mắc bệnh lý

3.1.1. Bệnh lý tim mạch

Các bệnh lý tim mạch như suy tim, sau nhồi máu cơ tim, loạn nhịp tim, tăng huyết áp, tăng huyết áp, xơ vữa động mạch, đau thắt ngực sau NMCT, dùng thuốc lợi tiểu mất Kali… cần lưu ý bổ sung Kali và Magie vừa làm giảm triệu chứng bệnh, vừa ngăn chặn tình trạng nặng hơn của bệnh.

3.1.2. Bệnh tiêu hóa

Khi gặp tình trạng rối loạn tiêu hóa, nôn mửa, tiêu chảy kéo dài, nghiện rượu, dùng thuốc giảm cân, thuốc nhuận tràng… thường sẽ kéo theo hậu quả mất điện giải mà trong đó có ion Kali và Magie do đó cần bổ sung kịp thời tránh những hậu quả của rối loạn nước- điện giải.

3.1.3. Bệnh cơ xương khớp

Như đã nói ở trên thì Kali và Magie đặc biệt là Magie giúp hỗ trợ cho nhiều quá trình hoạt động của xương khớp, thần kinh cơ, giúp ngăn ngừa loãng xương, viêm khớp do đó trong các trường hợp viêm khớp, chuột rút, đau cơ, cứng cơ, vận động thể lực nhiều cần lưu ý bổ sung thêm các khoáng chất này để hỗ trợ cho quá trình điều trị được hiệu quả hơn.

3.1.4. Bệnh nội tiết

Việc bổ sung Kali và Magie còn cần thiết cho những bệnh nhân gặp hội chứng Cushing, bệnh lý đái tháo đường dùng nhiều Insulin (mà không có chống chỉ định),…

3.2. Những người có nhu cầu Kali và Magie cao hơn bình thường

Không chỉ riêng những trường hợp mắc bệnh kể trên mới cần phải bổ sung ion Kali và Magie mà còn có nhiều trường hợp có nhu cầu Kali và Magie cao hơn bình thường vẫn cần được lưu ý.

3.2.1. Tuổi trên 45

Khi bước vào độ tuổi này, cơ thể đã xuất hiện hiện tượng lão hóa, chức năng các cơ quan dần bước vào giai đoạn suy yếu, hệ miễn dịch suy giảm, nguy cơ mắc các bệnh lý đặc biệt là bệnh tim mạch dần tăng lên. Do đó việc bổ sung ion Kali và Magie đối với những đối tượng này là cần thiết nhằm giảm bớt nguy cơ mắc bệnh tim mạch đặc biệt là tăng huyết áp, rối loạn nhịp tim, nhồi máu cơ tim…

3.2.2. Vận động thể lực nhiều

Ở những người hoạt động thể lực nhiều nhất là những người thường xuyên hoạt động ngoài trời hoặc trong môi trường nắng nóng dễ gây mất điện giải qua mồ hôi cần bổ sung ion Kali và Magie để tránh tình trạng rối loạn điện giải.

3.2.3. Người đang trong chế độ ăn đặc biệt

Đối với những người ăn kiêng, sử dụng các thuốc giảm cân nhất là trong thời gian dài…dễ xảy ra tình trạng thiếu Kali và Magie do chế độ ăn không cung cấp đủ hoặc do tác dụng lợi tiểu hay nhuận tràng của thuốc giảm cân làm mất điện giải cũng cần phải bổ sung những ion này để hạn chế những hậu quả nguy hiểm của rối loạn điện giải.

4. Dấu hiệu nào giúp nhận biết tình trạng thiếu hụt Kali và Magie

Tình trạng thiếu Kali và Magie thường khó phát hiện, có thể nghĩ đến khi có một trong các dấu hiệu sau:

• Yếu cơ, chuột rút, máy mắt
• Táo bón, tiêu chảy, nôn mửa
• Loạn nhịp tim, tim đập không đều: đặc biệt ở những người đã có sẵn bệnh lý về tim mạch thì ngay khi giảm Kali máu ở mức độ vừa đã có thể xảy ra những rối loạn nhịp rất nghiêm trọng.
• Đau đầu, choáng váng, ngất xỉu
• Loãng xương: Magie cùng với canxi đóng vai trò quan trọng đối với sức khỏe của xương do đó khi thiếu Magie có thể sẽ có thể có biểu hiện của loãng xương.
• Tăng huyết áp: Rối loạn điện giải do mất Kali và Magie có thể dẫn tới tăng huyết áp.
• Suy nhược, mệt mỏi không rõ nguyên nhân: Magie là một trong những chất rất cần thiết cho quá trình tổng hợp ATP trong tế bào, do đó khi thiếu hụt khoáng chất này khiến cơ thể thiếu năng lượng dẫn đến mệt mỏi.
• Khó ngủ hoặc khi ngủ dậy khó khăn: Khi thiếu hụt Magie làm ảnh hưởng đến một số thụ thể ở não dẫn đến tình trạng mất ngủ.

Tuy nhiên những biểu hiện trên không chỉ gặp trong trường hợp thiếu Kali và Magie mà còn có thể xảy ra ở nhiều tình huống hay bệnh lý khác. Do đó, khi có những biểu hiện bất thường thì nên đến ngay các cơ sở y tế để được thăm khám, làm các xét nghiệm giúp chẩn đoán bệnh và kịp thời xử lý nhằm tránh những biến chứng nặng nề.

Hình 3. Những triệu chứng có thể gặp khi thiếu Kali và Magie

5. Bổ sung Kali và Magie như thế nào là hợp lý?

Theo Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) thì mỗi ngày cần cung cấp cho cơ thể một lượng Kali là 90mmol/ngày (tương đương 3510 mg/ngày) và Magie là 310-400mg/ ngày. Vậy làm thế nào để bổ sung Kali và Magie cho cơ thể và bổ sung như thế nào là hợp lý?

5.1. Các thực phẩm giàu Kali và Magie

Bổ sung Kali và Magie qua thực phẩm là cách đơn giản nhất. Những thực phẩm chứa nhiều Kali có thể kể đến như khoai tây, các loại trái cây (chuối, cam,…), rau xanh, các loại hạt (hạnh nhân). Magie có nhiều trong các loại ngũ cốc nguyên hạt, các loại đậu (đậu nành, đậu đen…), các loại rau xanh đậm (rau cải xoăn, rau bina..), sản phẩm từ sữa ít béo…

5.2. Các chế phẩm chứa Kali và Magie

Tuy bổ sung Kali và Magie qua việc ăn uống là dễ thực hiện nhất nhưng lượng Magie đưa vào cơ thể từ thức ăn chỉ hiệu quả bằng 1/25 so với Kali và Magie có thể bị mất đi 70% sau quá trình chế biến. Do đó, trên thị trường hiện có các chế phẩm chứa Kali và Magie dưới dạng muối hữu cơ như aspartate, glutamate,…, hay muối vô cơ như clorid…Tùy vào từng đối tượng mà việc bổ sung Kali và Magie sẽ khác nhau, vì thế cần có sự tư vấn của người có chuyên môn trước khi sử dụng các loại chế phẩm này để đạt được hiệu quả tốt nhất.

6. Bí quyết chăm sóc trái tim – phục hồi thể trạng

Hình 4. Tập thể dục thường xuyên là một cách chăm sóc trái tim hiệu quả

Để chăm sóc trái tim- phục hồi thể trạng không chỉ dựa vào việc bổ sung Kali và Magie mà để giảm nguy cơ mắc bệnh tim mạch thì cần phối hợp nhiều biện pháp phòng tránh. Trước tiên chúng ta cần xây dựng một lối sống lành mạnh: không uống rượu bia, không hút thuốc, hạn chế những thức ăn chứa nhiều chất béo, tăng cường bổ sung vitamin hay các chất chống oxy hóa từ rau xanh, hoa quả…, tích cực tập luyện thể dục thể thao duy trì các bài tập với cường độ vừa phải ít nhất 30 phút mỗi ngày hoặc 150 phút mỗi tuần nhằm nâng cao thể lực, tăng cường miễn dịch giúp cơ thể khỏe mạnh, làm chậm quá trình lão hóa của cơ thể, hạn chế sự suy giảm chức năng các cơ quan nhất là tim mạch.

Ngoài ra, cần thăm khám sức khỏe thường xuyên, kiểm tra huyết áp, siêu âm tim, làm điện tâm đồ, để theo dõi tình hình sức khỏe, đặc biệt ở những người lớn tuổi hoặc những người có nguy cơ tim mạch nhằm phát hiện sớm các bệnh lý để kịp thời điều trị, hạn chế tối đa những biến chứng của bệnh.

Lời khuyên của bác sĩ để có một trái tim khỏe mạnh:

Không hút thuốc, hạn chế uống rượu bia

Có chế độ ăn lành mạnh, hạn chế mỡ động vật thay vào đó là dầu thực vật, bổ sung đầy đủ vitamin, khoáng chất.

Ngủ đủ giấc, tránh căng thẳng

Tập luyện thể dục thường xuyên

Thăm khám sức khỏe định kỳ và ngay lập tức khi có biểu hiện bất thường : đau ngực, khó thở, mệt mỏi, tim đập nhanh, hồi hộp, ngất xỉu…

Tuân thủ điều trị và kiểm tra sức khỏe tim mạch định kỳ khi mắc các bệnh lý như: đái tháo đường, rối loạn mỡ máu…