Bị tiêu chảy uống thuốc gì nhanh khỏi? Tham khảo 7 loại phổ biến

Tiêu chảy là một tình trạng rối loạn tiêu hoá khá phổ biến, có thể xảy ra ở mọi độ tuổi. Triệu chứng điển hình khi bị tiêu chảy là đại tiện phân lỏng, nhiều nước và đi vệ sinh ≥ 3 lần/ 24 giờ. Vậy có những thuốc trị tiêu chảy nào hay được sử dụng? Câu trả lời sẽ có trong bài viết dưới đây.

1. Tiêu chảy là dấu hiệu của bệnh gì?

1.1. Nhiễm trùng đường tiêu hóa

Tiêu chảy là một triệu chứng điển hình của nhiễm trùng đường tiêu hoá

Các tác nhân sau đây xâm nhập vào cơ thể thông qua thức ăn hoặc nước bị ô nhiễm, và lây truyền qua đường phân – miệng, đường hô hấp. Có ba loại nhiễm trùng đường tiêu hoá gây tiêu chảy, bao gồm:

– Nhiễm virus: Các loại virus gây tiêu chảy là Norovirus, Astrovirus, Rotavirus,…. Trong đó, Rotavirus là nguyên nhân phổ biến nhất khiến trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ bị tiêu chảy nặng.

– Nhiễm khuẩn: Một số loại vi khuẩn gây tiêu chảy phổ biến là E. coli, Salmonella, Shigella. 

– Nhiễm ký sinh trùng: Cryptosporidium enteritis, Entamoeba histolytica, Giardia lamblia là những loại ký sinh trùng khiến người nhiễm bị tiêu chảy.

Nhiễm trùng đường tiêu hoá có thể gây tiêu chảy cấp tính và dai dẳng (hơn 2 tuần và dưới 4 tuần). 

1.2. Hội chứng ruột kích thích

Hội chứng ruột kích thích (IBS) là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra tình trạng tiêu chảy. Mối liên hệ của hội chứng ruột kích thích kèm theo tiêu chảy vẫn chưa được xác định rõ ràng.

Có thể là vì sự co bóp nhanh, mạnh của ruột sẽ khiến thức ăn di chuyển quá nhanh trong hệ tiêu hoá. Do đó, ruột có ít thời gian để hấp thụ nước từ chất thải còn sót lại sau quá trình tiêu hóa, dẫn đến phân lỏng hoặc nhiều nước.

1.3. Bệnh viêm đại tràng

Viêm đại tràng là tình trạng viêm nhiễm gây tổn thương khu trú hoặc lan tỏa phần niêm mạc đại tràng. Triệu chứng điển hình ở những người mắc viêm đại tràng là đi ngoài nhiều lần trong ngày, thậm chí là bị tiêu chảy dai dẳng. 

Ngoài ra, viêm đại tràng giả mạc liên quan đến việc sử dụng kháng sinh kéo dài. Khi đó sẽ phá vỡ cân bằng hệ vi sinh đường ruột, gây nên sự phát triển quá mức của vi khuẩn Clostridium difficile (C. difficile), vi khuẩn này tiết ra độc tố gây tiêu chảy.

1.4. Dị ứng hoặc không dung nạp một số chất

Nhiều người bị tiêu chảy do không dung nạp đường sữa, các chế phẩm từ sữa,…

– Dị ứng với các loại thực phẩm như sữa bò, đậu nành, ngũ cốc, trứng và hải sản cũng có thể gây tiêu chảy.

– Người không dung nạp một số chất sau có khả năng bị tiêu chảy nếu ăn, uống các thực phẩm có chứa chất đó:

+ Lactose là một loại đường có trong sữa và sản phẩm từ sữa. Không dung nạp lactose tăng theo độ tuổi, vì nồng độ enzyme hỗ trợ tiêu hóa lactose sẽ giảm khi tuổi cao.

+ Fructose là một loại đường tự nhiên trong trái cây và mật ong. Đôi khi được thêm vào một số loại đồ uống như một chất tạo ngọt. 

+ Sorbitol, erythritol và mannitol – chất tạo ngọt nhân tạo, thường có trong kẹo cao su và các sản phẩm không đường.

Xem thêm: Các dấu hiệu nhận biết bé bị tiêu chảy

2. Các loại thuốc thường dùng khi bị tiêu chảy 

Các trường hợp tiêu chảy cấp tính nhẹ có thể tự khỏi mà không cần điều trị. Đối với tiêu chảy mạn tính hoặc tiêu chảy kéo dài, nên sử dụng thuốc tiêu chảy để điều trị các triệu chứng cơ bản của tình trạng này.

2.1. Dung dịch bù nước và điện giải Oresol

Bù nước và điện giải là rất quan trọng đối với tất cả trường hợp bị tiêu chảy. Ruột non sẽ hấp thụ dung dịch Oresol để thay thế nước và chất điện giải bị mất theo phân. Oresol (Oral Rehydration Solution) là chế phẩm có chứa glucose, muối của natri và kali. Hiện nay, Oresol đã có chai uống (pha sẵn) và dạng gói bột dùng để pha uống.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), Oresol có thể điều trị hiệu quả, an toàn 90% trường hợp tiêu chảy nhẹ.

2.2. Thuốc bọc niêm mạc đường tiêu hóa

Attapulgite và Smecta là các thuốc thuộc nhóm bảo vệ niêm mạc đường tiêu hoá, cũng là những thuốc trị tiêu chảy được sử dụng phổ biến.

Cơ chế chung của nhóm thuốc trên là tạo một lớp màng bao phủ niêm mạc đường tiêu hoá, có tác dụng bảo vệ lớp niêm mạc trước tác động của các tác nhân có khả năng gây viêm, loét đường tiêu hoá.

Attapulgite còn là chất hấp phụ chống tiêu chảy. Mặc dù không có ý nghĩa rõ ràng về mặt lâm sàng, song Attapulgite được giả định là hấp phụ nhiều vi khuẩn, độc tố và làm giảm mất nước.

2.3. Thuốc trị tiêu chảy Racecadotril

Racecadotril là hoạt chất có trong nhiều loại thuốc tiêu chảy cấp. Racecadotril có tác dụng làm giảm sự tăng tiết dịch, giảm mất dịch và chất điện giải, giảm thể tích phân và từ đó làm hạn chế trình trạng tiêu chảy.

2.4. Bổ sung kẽm

Bổ sung kẽm là cách trị tiêu chảy hiệu quả

Bổ sung kẽm là một cách trị tiêu chảy hiệu quả, đặc biệt là với đối tượng trẻ nhỏ. Việc sử dụng kẽm ở người bị tiêu chảy có tác dụng rút ngắn thời gian điều trị, thiết lập lại quá trình hấp thu bình thường của ruột đã bị rối loạn trong thời gian tiêu chảy, và còn làm giảm tỷ lệ mắc tiêu chảy trong khoảng 3 tháng tiếp theo.

Kẽm được sử dụng cho cả tiêu chảy do nhiễm virus và tiêu chảy do nhiễm vi khuẩn. Ngoài tiêu chảy cấp, kẽm có tác dụng với những bệnh nhân bị tiêu chảy kéo dài, tiêu chảy có phân nhầy máu.

2.5. Thuốc cầm tiêu chảy

Tiêu biểu nhất có thể kể đến Loperamid – thuốc trị tiêu chảy trong các trường hợp tiêu chảy cấp không rõ nguyên nhân và tiêu chảy mạn tính. 

Loperamid có tác dụng giảm nhu động ruột, giảm tiết dịch đường tiêu hóa và tăng trương lực cơ thắt hậu môn. Thuốc hoạt động bằng cách làm giảm sự co bóp của ruột, làm chậm tốc độ của các chất đi qua đường tiêu hoá, do đó cho phép có nhiều thời gian hơn để tái hấp thu nước.

2.6. Bổ sung men vi sinh

Bổ sung men vi sinh có thể giúp ngăn ngừa tiêu chảy 

Bổ sung men vi sinh có thể giúp ngăn ngừa tiêu chảy bằng cách phục hồi, tăng cường lợi khuẩn và điều chỉnh cân bằng hệ vi sinh trong đường ruột. Tiêu chảy do nhiễm vi khuẩn, virus và tiêu chảy do kháng sinh đều đáp ứng tốt với việc bổ sung men vi sinh.

Theo những phát hiện khoa học mới nhất, Lactobacillus rhamnosus GG hay Saccharomyces boulardii là một số chủng lợi khuẩn hiệu quả nhất trong điều trị bệnh tiêu chảy.

2.7. Sử dụng thuốc kháng sinh khi cần thiết

Kháng sinh là thuốc trị tiêu chảy có hiệu quả đối với các trường hợp tiêu chảy do nhiễm khuẩn. Nếu nguyên nhân gây tiêu chảy là do các tác nhân khác như virus, ngộ độc thực phẩm, tác dụng phụ của thuốc,… thì việc sử dụng kháng sinh sẽ không có tác dụng chữa bệnh.

Xem thêm: Cách trị tiêu chảy cho trẻ tại nhà cha mẹ cần biết

3. Những lưu ý khi sử dụng thuốc tiêu chảy

Cần đi khám để xác định xem đó có phải là tiêu chảy do nhiễm khuẩn hay không

– Trước khi dùng kháng sinh khi điều trị tiêu chảy, cần đi khám để xác định xem đó có phải là tiêu chảy do nhiễm khuẩn hay không. 

Một số chủng lợi khuẩn bị tiêu diệt nếu dùng loại kháng sinh mạnh, phổ rộng với liều cao, kéo dài. Hệ quả là mất cân bằng lợi khuẩn – hại khuẩn trong đường tiêu hoá. Vi khuẩn có hại tiết ra độc tố gây tổn thương niêm mạc ruột, kích hoạt quá trình viêm nhiễm, xuất huyết trong lòng ruột và dẫn đến bị tiêu chảy.

– Thuốc tiêu chảy Loperamid làm giảm nhu động ruột, tăng thời gian giữ phân lại, từ đó tạo điều kiện cho vi khuẩn tăng sinh phát triển trong ruột. Điều này có thể gây bùng phát lại sự nhiễm khuẩn, tái lập lại tình trạng tiêu chảy. Trong trường hợp vi khuẩn tiết ra chất độc, độc tố lưu lại trong ruột còn gây hại.

– Các tác dụng phụ của Loperamid trên hệ thần kinh trung ương như ngủ gật, trầm cảm, hôn mê, thường hay gặp với trẻ em dưới 6 tháng tuổi. Vì vậy, Loperamid không dùng để điều trị tiêu chảy ở trẻ nhỏ.

– Khi bị tiêu chảy dù do nguyên nhân nào thì cũng có sự mất dịch, chất điện giải. Nếu không bù nước và chất điện giải đúng lúc, đủ lượng sẽ nguy hiểm đến tính mạng.

Tiêu chảy có thể xảy ra vì nhiều lý do và thường tự hết sau một đến ba ngày. Tuy nhiên, nếu bị tiêu chảy kéo dài (> 1 tuần), thì nên tới khám tại các cơ sở y tế, thực hiện các loại xét nghiệm cần thiết để xác định nguyên nhân gây bệnh. Tham khảo ý kiến của bác sĩ, dược sĩ về cách sử dụng các thuốc trị tiêu chảy sao cho an toàn, hiệu quả.

Ds. Lê Hải Ngân Hạnh

 Xem thêm: Các loại thuốc tiêu chảy cho bé thông dụng nhất