Sa sút trí tuệ ở người trẻ – Căn bệnh không thể chủ quan

Sa sút trí tuệ tưởng chừng là căn bệnh chỉ xuất hiện ở tuổi người già, tuy nhiên hiện nay nó có thể xảy ra ở những người tuổi còn khá trẻ từ 30 tuổi trở lên. Tỷ lệ mắc bệnh sa sút trí tuệ ở người trẻ ngày càng tăng, vậy nguyên nhân gây bệnh là gì? Biểu hiện như thế nào? Mời các bạn cùng đọc bài viết dưới đây của Thầy thuốc Việt Nam để tìm hiểu rõ hơn nhé!

1. Nguyên nhân gây sa sút trí tuệ ở người trẻ là gì?

Uống rượu bia là một nguyên nhân gây sa sút trí tuệ ở người trẻ

Sa sút trí tuệ ở người trẻ do nhiều nguyên nhân gây nên. Bệnh có thể là hậu quả của một số bệnh liên quan đến chứng mất trí nhớ dưới đây:

1.1 Bệnh Alzheimer

Đây là loại sa sút trí tuệ ở người trẻ khởi phát sớm phổ biến nhất và có thể ảnh hưởng đến khoảng 1 trong 3 người trẻ mắc chứng sa sút trí tuệ. Bệnh Alzheimer phát triển khi các protein tích tụ trong não tạo thành các cấu trúc gọi là ‘mảng bám’ và ‘mảng rối’. Điều này khiến các tế bào não chết đi và do đó ảnh hưởng đến các chức năng do não kiểm soát.

Bên cạnh đó, những người trẻ tuổi có nhiều khả năng mắc một dạng bệnh Alzheimer ‘không điển hình’ (không bình thường), 1 trong 3 người trẻ mắc bệnh Alzheimer có thể gặp dạng này. Các triệu chứng gồm có:

  • Trong bệnh teo vỏ não sau, các triệu chứng đầu tiên thường là vấn đề hiểu thông tin hình ảnh, chẳng hạn như khó đọc hoặc phán đoán khoảng cách.
  • Trong chứng mất ngôn ngữ logic, các triệu chứng đầu tiên thường là khó khăn với ngôn ngữ, chẳng hạn như khó tìm đúng từ hoặc tạm dừng lâu khi nói.
  • Trong bệnh Alzheimer về hành vi/rối loạn điều hành, các triệu chứng đầu tiên thường là khó lập kế hoạch và ra quyết định, và hành xử theo những cách không phù hợp với xã hội.

Bệnh Alzheimer gia đình: là một dạng bệnh Alzheimer rất hiếm gặp. Nó được gây ra bởi đột biến gen (thay đổi gen) di truyền trong gia đình. Có 50% nguy cơ cha mẹ truyền đột biến bệnh Alzheimer cho con cái của họ. Các triệu chứng của bệnh Alzheimer gia đình thường bắt đầu ở độ tuổi 30, 40 hoặc 50.

1.2 Chứng mất trí nhớ mạch máu

Mất trí nhớ mạch máu do các vấn đề trong việc cung cấp máu cho não

Chứng mất trí mạch máu là do các vấn đề trong việc cung cấp máu cho não. Nó có liên quan chặt chẽ với bệnh tiểu đường và các bệnh tim mạch như đột quỵ và bệnh tim.

CADASIL (bệnh động mạch não chiếm ưu thế nhiễm sắc thể thường với nhồi máu dưới vỏ và bệnh não chất trắng) là một dạng di truyền hiếm gặp của bệnh sa sút trí tuệ mạch máu. CADASIL được gây ra bởi một đột biến gen trong gen NOTCH3 và thường di truyền từ cha mẹ, người có 50% cơ hội truyền lại bản sao gen đột biến. Các triệu chứng bao gồm chứng đau nửa đầu và đột quỵ lặp đi lặp lại, mất khả năng tinh thần, co giật, thờ ơ và trầm cảm. Bệnh thường bắt đầu ở những người có độ tuổi ngoài 30.

– Uống rượu, bia, café hay sử dụng các chất kích thích quá nhiều làm ảnh hưởng đến các tế bào thần kinh cũng là một nguyên nhân gây bệnh sa sút trí tuệ ở người trẻ.

– Ngoài ra sa sút trí tuệ ở người trẻ có thể do căng thẳng, mệt mỏi, áp lực trong công việc hoặc trong cuộc sống. Những trạng thái này làm cho các tế bào thần kinh bị ảnh hưởng và thoái hóa dẫn đến giảm khả năng suy nghĩ,  ghi nhớ, suy luận, thậm chí có thể dẫn đến  teo não.

Xem thêm: Bệnh sa sút trí tuệ: Nguyên nhân, triệu chứng và cách phòng tránh

2. Biểu hiện sa sút trí tuệ ở người trẻ?

Thay đổi hành vi tâm trạng là biểu hiện sa sút trí tuệ ở người trẻ

– Có các vấn đề về trí nhớ:

Khi mắc sa sút trí tuệ ở người trẻ thì trí nhớ sẽ bị ảnh hưởng đầu tiên. Biểu hiện ban đầu là trí nhớ ngắn hạn. Người bị bệnh sẽ quên những công việc mình cần làm, hoặc không nhớ vị trí các đồ vật mình cất trước đó. Khi tình trạng sa sút trí tuệ nặng hơn, người bệnh quên hết các sự việc xảy ra trong các thời gian gần đây.

– Có các thay đổi về hành vi và tâm trạng:

Sa sút trí tuệ ở người trẻ làm thay đổi tính cách của họ, làm họ khó tính, cáu kỉnh, hoặc có thể mất kiềm chế khi nói chuyện, nói những câu vô nghĩa, cười một cách vô duyên, hoặc làm những việc không phù hợp, khác với trước đây. Ngoài ra, bệnh nhân có thể bị quên cách dùng từ kể cả các từ đơn giản, lời nói khó hiểu, lặp lại.

Bên cạnh đó, một số người trẻ mắc sa sút trí tuệ còn có các hành vi tình dục không đúng đắn, họ kiềm chế được ham muốn và có thể gây ảnh hưởng đến những người xung quanh. Khi mắc bệnh, họ thờ ở với việc chăm sóc bản thân và những thay đổi của thế giới bên ngoài.

– Khó khăn trong việc tiếp thu các thông tin, kỹ năng mới:

Sa sút trí tuệ ở người trẻ dẫn đến việc khó khăn khi học hỏi, tiếp thu những thông tin, kỹ năng mới. Một số người bệnh có thể gặp phải chứng hoang tưởng,rối loạn giấc ngủ, lo âu, trầm cảm, sút cân … Đôi khi người bệnh không nhận ra hoặc không ý thức được việc bản thân đang mắc phải các triệu chứng trên.

– Dễ bị động và gặp khó khăn khi làm các công việc đơn giản:

Sa sút trí tuệ ở người trẻ khiến người bệnh gặp  khó khăn trong các công việc hàng ngày quen thuộc trước đây, ví dụ như thay quần áo, đánh răng,…hoặc quên mất công việc nào đó mà bản thân đang làm dở.

Người bệnh dễ gặp bối rối khi tham gia các hoạt động trong một môi trường mới hoặc  gặp gỡ với người lạ. Nhiều người không xác định được thời gian và không gian, nhầm lẫn các địa điểm quen thuộc trước đây…

Xem thêm: Phân biệt Sa sút trí tuệ và Alzheimer

3. Bệnh sa sút trí tuệ ở người trẻ có nguy hiểm không?

Sa sút trí tuệ làm ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống người bệnh

Tình trạng sa sút trí tuệ ở người trẻ làm ảnh hưởng đến chức năng nhận thức của não bộ, ảnh hưởng đến suy nghĩ và hành vi, ảnh hưởng tiêu cực đến chất lượng cuộc sống của người bị bệnh. Khi tình trạng bệnh trở nên nghiêm trọng, các hoạt động hàng ngày như ăn uống, tắm rửa, đi vệ sinh,… người mắc sa sút trí tuệ phải phụ thuộc nhiều vào người thân trong gia đình hoặc người trực tiếp chăm sóc. Ngoài ra, sa sút trí tuệ cũng ảnh hưởng nhiều đến tuổi thọ của người bệnh.

Xem thêm: Phương pháp điều trị chứng ảo tưởng ở người sa sút trí tuệ

4. Phát hiện sớm bệnh sa sút trí tuệ ở người trẻ như thế nào?

Sự chú ý, chăm sóc của người thân góp phần phát hiện sớm bệnh

Việc chẩn đoán, phát hiện sớm bệnh sa sút trí tuệ ở người trẻ khó khăn hơn nhiều so với bệnh ở người lớn tuổi do các triệu chứng bệnh ở giai đoạn sớm thường không rõ ràng và khó phát hiện. Vì vậy dễ bị chẩn đoán sai, hoặc nhầm lẫn với các triệu chứng của stress, lo âu, trầm cảm….

Sự lưu tâm, chú ý, chăm sóc của người thân trong gia đình đóng vai trò quan trọng hàng đầu trong việc phát hiện sớm bệnh sa sút trí tuệ. Những ghi nhận của người thân giúp cho các bác sĩ có cơ sở để chẩn đoán và đánh giá chính xác về tình trạng bệnh.

Ngoài ra, các liệu pháp, bài kiểm tra, các xét nghiệm máu, chẩn đoán hình ảnh cũng là các cơ sở quan trọng để các bác sĩ đánh giá bệnh để từ đó đưa ra các kết luận chính xác.

Bên cạnh đó, gia đình có người mắc bệnh Alzheimer thì có nguy cơ bị sa sút trí tuệ cao hơn, vì vậy xét nghiệm gen có thể xác định được.

5. Phòng tránh bệnh sa sút trí tuệ ở người trẻ

Đọc sách thường xuyên giúp phòng tránh sa sút trí tuệ ở người trẻ

Các biện pháp giúp phòng tránh bệnh sa sút trí tuệ ở người trẻ gồm:

– Các biện pháp cải thiện khả năng hoạt động của não

Tăng cường các hoạt động kích thích não bộ như đọc sách báo, chơi trò chơi giả chữ, giải câu đố, rèn luyện trí nhớ, tham gia các buổi sinh hoạt cộng đồng … sẽ giúp não hoạt động tốt, tránh được chứng bệnh sa sút trí tuệ ở người trẻ.

– Duy trì các thói quen tốt

+ Tập thể dục, hoạt động thể chất thường xuyên, đi bộ hoặc tập thể dục khoảng 150 phút/tuần có tác dụng trì hoãn sự khởi phát của chứng sa sút trí tuệ ở người trẻ, đồng thời làm giảm các triệu chứng của bệnh.

Thể dục thể thao giúp trì hoãn sa sút trí tuệ

+ Không hút thuốc lá: Việc hút thuốc lá có thể làm tăng nguy cơ mắc các bệnh về mạch máu và hội chứng sa sút trí tuệ, điều này đã được chứng minh trong các nghiên cứu. Vì vậy cần chấm dứt việc hút thuốc lá để cải thiện và phòng tránh các triệu chứng của sa sút trí tuệ.

+ Ăn uống đầy đủ chất dinh dưỡng: Bổ sung vào chế độ ăn các loại vitamin cần thiết cho não bộ và cơ thể. Ăn nhiều các loại trái cây, rau, ngũ cốc và axit béo omega-3 có nhiều trong cá hồi và một số các loại hạt, đặc biệt là hạnh nhân và quả óc chó…

+ Ngủ đủ giấc và đảm bảo chất lượng giấc ngủ.

– Lưu ý và điều trị sớm các bệnh lý nguyên nhân dẫn đến sa sút trí tuệ ở người trẻ: Các bệnh liên quan đến mất thính lực, trầm cảm hoặc chứng lo âu.

– Cần có sự chỉ định và tư vấn của bác sĩ khi sử dụng các loại thuốc bổ não, dưỡng não.

– Thăm khám, kiểm tra sức khỏe định kỳ và đến gặp bác sĩ khi có các vấn đề về sức khỏe liên quan đến trí nhớ.

BS Lê Thị Hạnh

Xem thêm: Bệnh sa sút trí tuệ ở người cao tuổi và những điều cần biết

Tìm kiếm bác sĩ tư vấn trực tiếp

Để lại bình luận hoặc câu hỏi của bạn

Theo dõi
Thông báo của
guest

0 Comments
Phản hồi nội tuyến
Xem tất cả bình luận